doległość między miastami

wprowadź kody pocztowe miejscowości aby sprawdzić odległości między nimi

Z: pierwszy kod pocztowy: Wrocław
DO: drugi kod pocztowy: Legnica

Odległość w linii prostej: 59,2 km

Długość trasy: 76,1 km

Informacje o wybranych miejscach:

Wrocław (50-001)

Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Wrocławiu
  • Geografia
  • Historia
  • Edukacja
  • Kultura
  • Ludność
  • Podział administracyjny
  • Transport
  • Transport kolejowy
  • Architektura
  • Służba zdrowia
  • Religia
  • Sport
Portal Wrocław

Wrocław (wymowa, łac. Wratislavia lub Vratislavia lub Budorgis, niem. Breslau, śl-niem. Brassel, czes. Vratislav, węg. Boroszló) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa dolnośląskiego i powiatu wrocławskiego. Położone w Europie Środkowej na Nizinie Śląskiej, w Pradolinie Wrocławskiej, nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami. Jest historyczną stolicą Dolnego Śląska, a także całego Śląska.

We Wrocławiu krzyżowały się dwie główne drogi handlowe – Via Regia i Szlak bursztynowy. Miasto należało do Ligi Hanzeatyckiej.

Jest głównym miastem aglomeracji wrocławskiej. Czwarte pod względem liczby ludności miasto w Polsce – 633 105 mieszkańców, piąte pod względem powierzchni – 293 km². Wrocław jest również jednym z najstarszych miast Polski pod względem lokacji na prawach miejskich.

Dawna stolica księstwa wrocławskiego, siedziba władz pruskiej prowincji Śląsk i rejencji wrocławskiej. Od 28 czerwca 1946 stolica województwa wrocławskiego. Od 1 stycznia 1999 stolica województwa dolnośląskiego.

Od roku 1000, na mocy dekretu papieża Sylwestra II, Wrocław stał się stolicą nowo powołanej diecezji wrocławskiej (jednej z czterech w Polsce), od 1929 archidiecezji wrocławskiej, a od 1992 metropolii wrocławskiej. Jest siedzibą wrocławskiej diecezji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP (1947), prawosławnej diecezji wrocławsko-szczecińskiej (1951), a także diecezji wrocławsko-gdańskiej Kościoła greckokatolickiego (1997).

Wrocław był gospodarzem Światowego Kongresu Intelektualistów w Obronie Pokoju, Kongresu eucharystycznego 1997, Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn 1963 i 2009, Mistrzostw Europy w Piłce Siatkowej Kobiet 2009, Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej Mężczyzn 2012, Mistrzostw Świata w Podnoszeniu Ciężarów 2013, Mistrzostw Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014 oraz będzie gospodarzem Mistrzostw Europy w Piłce Ręcznej Mężczyzn 2016 i World Games 2017. Wrocław został wybrany na Europejską Stolicę Kultury 2016, Światową Stolicę Książki 2016 oraz gospodarza Europejskiej Nagrody Filmowej 2016.

Nazwa miasta

Pochodzenie nazwy miasta nie jest jasne, ponieważ w najstarszych określeniach tej nazwy zapisanych przez Thietmara jako Wrotizlaensem i Wortizlava, oraz późniejszej z 1133 jako Vuartizlau, występuje grupa -ar-, -ro-, a nie czeska -ra- ujawniająca się jako część nazwy miasta w późniejszych wiekach, co mogłoby wskazywać, że pochodzenie nazwy miasta należy tłumaczyć jako gród Wrocława, Wrocisława, Warcisława, które to imię było popularne wśród rycerstwa polskiego w różnych formach i odmianach. Istnieje też hipoteza, że nazwa miasta pochodzi przypuszczalnie od imienia zmarłego w 921 roku księcia czeskiego Vratislava I, który być może czasowo panował nad grodem i który według legend jest założycielem miasta. Według tej koncepcji w VI wieku słowiańskie plemię Ślężan osiedliło się nad Odrą i wzniosło na Ostrowie Tumskim gród, który Vratislav I umocnił. Poza ww. argumentami językowymi, koncepcja ta napotyka też na wątpliwości natury historycznej, ponieważ dotychczasowe datowanie pierwszego wrocławskiego grodu na lata 940-970 przypada na co najmniej dwadzieścia lat po śmierci Vratislava I. Jednym z pierwszych źródeł nazwy miasta jest kronika Thietmara z Merseburga z XI wieku („Iohannem Wrotizlaensem”, „Wortizlava civitate”). Polska nazwa miejscowości „Wrocław” jest skrótem od staropolskiego imienia „Wrócisław”. „Wrócisław” lub „Vratislaw” jest imieniem złożonym: pierwsza część (pol. „wrócić”, „wracać”, czes. „vraceti”, „vrátiti”) znaczy „wracać”, „zwracać”, „obalać przeciwnika”, „zmusić kogoś do ucieczki”. Druga część („sław”) znaczy „imię”, „poważanie”, „reputacja”, „sława”. Dlatego inicjał „W” był/jest od dawna częścią herbu niemieckiego i polskiego. W roku 1154 arabski geograf Al-Idrisi w swoim dziele pt. Księga Rogera zamieścił nazwę Wrocławia jako -r(a)t(i)-slaba pośród innych polskich miast Krakowa, Gniezna, Sieradza, Łęczycy oraz Santoka.

Niemiecka nazwa „Breslau” ma pochodzenie słowiańskie. W czasie, w którym Niemcy osiedlali się nad Odrą, istniało już osiedle polskie na Ostrowie Tumskim. Osiedle nazywało się „Wrocław”, ulokowane tu było już też biskupstwo. Rosnące znaczenie tego biskupstwa spowodowało, że nie istniała potrzeba stosowania nowej nazwy dla osiedli niemieckich, słowiańska nazwa osiedla biskupiego używana była też dla osiedli niemieckich. Etymologiczne pochodzenie nazwy „Breslau” od nazwy „Wrocław” można udowodnić przez porównanie historycznych dokumentów duchownych i książęcych, w których można znaleźć dużo wariantów i odwołań do tej nazwy („ecclesiam Wratislaviensem”, „episcopus Wratizlauiensis”, „Wrotizlaensis”, „in foro Wratislaviensi”, „Wroczlaviensi provincia”, „Vrozlavia”, „Wortizlaua”, „Wrazslavie”, „Vratislavia”, „Wratizlavia”, „Wratislavia”, „Wratislawia”, „Vratizlav”, „Wratizlaw”, „Wratislaw”, „Wraislaw”, „Vratizlau”, „Wratizlau”, „Wratislau”, „Wreczeslaw”, „Wretslaw”, „Wrezlaw”, „Wrezlau”, „dux de Werslaue”, „Breczlaw”, „Bretzlaw”, „Bretlav”, „Bretzlau”, „Bretzla”, „Brezslaw”, „Brezlaw”, „Breßlaw”, „Bresslaw”, „Presslaw”, „Breslow”, „Breslou”, „Breßlau”, „Bresslau”, „Breslau”). Wymiana litery „W” na literę „B” uzasadnia się trudnościami w artykulacji przez Niemców wersji nazwy zaczynającej się od „W”. Niektórzy przypuszczają, że niemieckie osiedle początkowo mogło mieć swoją własną nazwę, która jednak nie zachowała się.

W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis spisanej w latach 1295-1305 miasto wymienione jest jako Wratislavia. W kronice wymienione zostały również wsie, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto. Są to obecne dzielnice lub części miasta jak Ołbin zapisane w formie Olbingo, Kozanów jako Chossnow, Osobowice jako Heysonis, Maślice jako Maslitz, Gądów Mały jako Gandow, Pilczyce jako Pilsicz, Kłokoczyce jako Clocziti, Pracze Odrzańskie jako Praczh i inne.

Historia

W czasach antycznych w miejscu lub okolicach Wrocławia istniała miejscowość o nazwie Budorigum. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147 naszej ery. O tym, że miejscowość ta znajdowała się w miejscu lub okolicach Wrocławia, informuje Lexicon Universale oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Śląska. Niektóre z hipotez łączy antyczną osadę Budorigum z samym Wrocławiem, część źródeł wskazuje jednak na jej lokalizację w pobliskim Brzegu.

Miasto po raz pierwszy wzmiankowane w sposób jednoznaczny w roku 1000 w związku z założeniem (podczas zjazdu gnieźnieńskiego) biskupstwa (jednego z czterech na terenie ówczesnej Polski). Osadnictwo na tych terenach istniało już jednak od VI wieku, kiedy to słowiańskie plemię Ślężan osiedliło się nad Odrą i wzniosło na Ostrowie Tumskim gród, który Wratysław I umocnił w X wieku. Od końca X wieku Wrocław znajdował się pod panowaniem Piastów i był jedną z głównych siedzib królestwa (łac. sedes regni principalis). W średniowiecznej Kronice Polskiej Galla Anonima spisanej w latach 1112–1116 Wrocław obok Krakowa oraz Sandomierza zaliczony został do jednej z trzech głównych stolic Królestwa Polskiego.

Bolesław zaś, prawy syn mój, obejmie główne stolice królestwa we Wrocławiu, w Krakowie i w Sandomierzu

Gall Anonim, Kronika polska, II, 7–8.

W latach 1031-1032 wybuchła reakcja pogańska i zburzona została katedra wrocławska, a na jej miejscu budowano świątynię pogańską. Inne źródła za datę reakcji pogańskiej podają lata 1034–1038.

W XII wieku na Ołbinie, wyspie Piasek, oraz wokół góry Ślęży swoje posiadłości miał Piotr Włostowic.

W XII wieku wzniesiono zamek na Ostrowie Tumskim, a miejscowość zyskała status kasztelanii. Spisany po łacinie dokument średniowieczny Henryka I Brodatego z 1214 roku wymienia jako kasztelana wrocławskiego Sobiesława we fragmencie „Sobeslao castellano de Wratislauia”.

W kwietniu 1241, w obawie przed najazdem mongolskim (tatarskim), miasto zostało opuszczone przez mieszkańców, a następnie spalone ze względów strategicznych. Zamek wrocławski, w którym bronił się Henryk II Pobożny, pozostał niezdobyty dzięki cudownemu zjawisku, które ukazało się na niebie powodując odstąpienie Mongołów od oblężenia. Tradycja, którą przekazał m.in. Jan Długosz, uznała to za skutek modlitw przeora wrocławskich dominikanów Czesława Odrowąża, późniejszego błogosławionego i patrona miasta. Po odbudowaniu ze zgliszcz, w grudniu 1261 roku dokonano lokacji miasta na prawie magdeburskim. Pierwszym wójtem obrano Godinusa Stillevogta (jego syn Gedko został później pierwszym wójtem Krakowa).

Niedaleko Wrocławia w roku 1270 w Księdze henrykowskiej zapisano pierwsze w historii zdanie w języku polskim.

W 1335 miasto przeszło pod panowanie królów Czech.

W 1475 roku Kasper Elyan wydrukował we Wrocławiu Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium pierwszy w historii druk w języku polskim zawierający trzy katolickie modlitwy.

Po śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 Wrocław wraz z Królestwem Czech został włączony do Monarchii Habsburskiej.

W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko Wrocławia, włączając miasto do terytorium o dominacji języka polskiego.

W roku 1693 Edmund Halley, w oparciu o zestawienia narodzin i zgonów sporządzone przez wrocławskiego pastora Caspara Neumanna, opracował wzorzec obliczania składek emerytalnych dla powstających funduszy ubezpieczeniowych. W analizie jako miasto wzorcowe posłużył mu Wrocław.

W 1741 roku podczas wojen śląskich miasto, wraz z większością Śląska, zostało zdobyte przez króla Fryderyka II i stało się częścią Prus, w związku z czym od roku 1741 oficjalna nazwa miasta brzmiała Królewskie Stołeczne i Rezydencjalne Miasto Wrocław (niem. Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau).

Od 6 grudnia 1806 Wrocław oblegany był przez wojska napoleońskie pod dowództwem generała Dominique’a Vandamme’a i po miesięcznym oblężeniu, 5 stycznia został zdobyty. Miasto stało się punktem organizacyjnym polskich legionów, których liczbę określono na 8400 rekrutów. W 1807 Francuzi zarządzili rozbiórkę fortyfikacji okalających miasto, na czym Wrocław skorzystał, bo bastiony i mury ograniczały wcześniej rozwój przestrzenny miasta. Pod panowaniem Francji Wrocław pozostawał do 1807 roku, gdy Napoleon podpisał Pokój w Tylży 9.07.1807 r. a miasto wróciło ponownie pod panowanie Prus. Dzięki zabiegom adiutanta Hieronima Bonaparte – hrabiego Philipa de Anakina Prusy zezwoliły na wolne przejście armii Napoleona przez terytorium Śląska. Od 1809 r. król Prus zarządził sekularyzację dóbr kościelnych (m.in. uniwersytetu), a odebrane dobra przekazał na cele kulturalne lub dla swoich dworzan np. Pałac w Krobielowicach.

W 1863 bracia Karl i Louis Stangen założyli biuro podróży Stangen, było to drugie tego rodzaju biuro na świecie.

W 1877 r. we Wrocławiu powstała sekcja Deutscher und Oesterreichischer Alpenverein (DuOEAV) (obecnie są to DAV i OEAV), która w 1882 r. wybudowała schronisko górskie Breslauer Hütte w Alpach, u podnóża Wildspitze. Natomiast w 1887 r. powstała sekcja Karpathenverein, która w osiem lat później wybudowała schronisko Śląski Dom w Tatrach, u podnóża Gerlachu. We Wrocławiu swoje sekcje miały również Morawsko-Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie, Śląskie Sudeckie Towarzystwo Górskie, Towarzystwo Karkonoskie, a także Beskidenverein. W mieście funkcjonowały również polskie organizacje społeczno-kulturalne jak np. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” we Wrocławiu – pierwsze na Śląsku gniazdo Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” założone w 1894 roku i liczące 70 członków.

W 1891 r. w zamożnej wrocławskiej rodzinie żydowskiej przyszła na świat i spędziła pierwsze dwadzieścia lat swego życia Edyta Stein, filozof i karmelitanka, ogłoszona w 1999 r. przez Jana Pawła II patronką Europy.

W roku 1933 we Wrocławiu utworzono KZ Dürrgoy - jeden z pierwszych obozów koncentracyjnych w III Rzeszy.


W roku 1941 we Wrocławiu powstała polska organizacja konspiracyjna o nazwie Olimp. 25 sierpnia 1944 r. miasto zostało ogłoszone twierdzą (niem. Festung Breslau) i otrzymało rozkaz bronienia się do ostatniego żołnierza. 19 stycznia 1945, na rozkaz gauleitera Śląska Karla Hankego, dokonano pierwszej przymusowej ewakuacji większości pozostałej w mieście ludności cywilnej. 13 lutego Armia Czerwona rozpoczęła oblężenie Wrocławia. 8 marca dowództwo Festung Breslau przejął Hermann Niehoff, a jego poprzednik, Hans von Ahlfen, opuścił miasto samolotem dwa dni później. 16 marca robotnicy przymusowi rozpoczęli wyburzanie kamienic i budowę lotniska w miejscu obecnego Placu Grunwaldzkiego. W nocy 1/2 kwietnia 750 samolotów radzieckich rozpoczęło masowe bombardowania Wrocławia. Na miasto zrzucane były bomby burzące i zapalające. Wrocław poddał się dopiero 6 maja, cztery dni po Berlinie. W godzinach wieczornych, w willi Colonia przy dzisiejszej ul. Rapackiego 14, gen. Hermann Niehoff i gen. Władimir Głuzdowski podpisali akt kapitulacji Wrocławia. W wyniku walk między Armią Czerwoną i Wehrmachtem zniszczono około 70% miasta, a niektóre dzielnice zrównano z ziemią.

2 sierpnia 1945 r. na konferencji poczdamskiej zapadła decyzja o przekazaniu Polsce Śląska wraz z Wrocławiem, zaś ludność niemiecką, która nie opuściła miasta przed oblężeniem Wrocławia, przesiedlono do radzieckiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Do Wrocławia zaczęła napływać ludność polska, głównie z centralnej Polski (Kielecczyzna, Łódzkie) i Wielkopolski oraz wysiedleni mieszkańcy Kresów Wschodnich przedwojennej Polski, głównie ze Lwowa i okolic oraz z Wileńszczyzny.

Na początku czerwca 1982 we Wrocławiu powstała Solidarność Walcząca – antykomunistyczna organizacja konspiracyjna.

6 lutego 1990 we Wrocławiu zaczęła nadawać PTV Echo – pierwsza niepaństwowa telewizja w Polsce oraz w krajach postkomunistycznych.

Miasto kandydowało do wystawy EXPO 2010, lecz na gospodarza został wybrany Szanghaj. W rywalizacji o EXPO 2012 miasto przegrało z Yeosu (Korea Południowa).

Ludność od początku XIX wieku

Na początku XIX wieku miasto zamieszkane było przez 78 tysięcy osób (dane z 1819). W połowie wieku liczba ludności przekroczyła 150 tysięcy, w 1870 – 200 tysięcy. Zjednoczenie Niemiec w 1871 przyczyniło się do szybkiego wzrostu liczby ludności miasta. Na początku XX wieku we Wrocławiu mieszkało ponad pół miliona osób (według zestawienia Heinza Rogmanna z 1937, w 1910 mieszkało w mieście 512 105 osób, natomiast suplement encyklopedii Orgelbranda podaje liczbę 510 929 osób). Wrocław stał się szóstym pod względem liczby ludności miastem Cesarstwa Niemieckiego. Według spisu niemieckiego z 1910 (przez historyków polskich i także niektórych niemieckich spis ten, podobnie jak inne niemieckie z I połowy XIX wieku, uważany jest za niedokładny, fałszywy i tendencyjny) we Wrocławiu mieszkało 95,71% Niemców, 2,95% Polaków, 0,67% ludność mieszana polsko-niemiecka, 0,67% Czechów.

Tuż przed II wojną światową liczba mieszkańców sięgnęła prawie 630 tysięcy, a 1 grudnia 1940 wynosiła 638 905; w styczniu 1945 wraz z uciekinierami ze wschodnich terenów Rzeszy przekroczyła 1 milion. Między połową stycznia a początkami lutego na rozkaz gauleitera Hanke przymusowo ewakuowano na zachód około siedemset tysięcy osób. Rok po zakończeniu wojny w spisie powszechnym zanotowano 170 tysięcy mieszkańców. Poziom zaludnienia z 1939 miasto osiągnęło w 1983. Największą liczebność populacji Wrocław odnotował w 1991 – według danych GUS 643 640 mieszkańców.

  • Wykres liczby ludności miasta Wrocław na przestrzeni ostatnich 2 stuleci
Środowisko naturalne

Miasto jest położone na Nizinie Śląskiej na wysokości od 105 do 156 m n.p.m. (Wzgórze Gajowe i Wzgórze Maślickie), między Wzgórzami Trzebnickimi na północy, a Sudetami na południu.

Miasto leży nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami, które zasilają ją w granicach miasta: Bystrzycą, Oławą, Ślęzą i Widawą. Dodatkowo na terenie miasta znajduje się wiele strug.

Wrocław czerpie wodę pitną z obszaru terenów wodonośnych zasilanych wodami podziemnymi i powierzchniowymi rzek Oławy i Nysy Kłodzkiej poprzez Kanał Nysa-Oława.

Miasto posiada oczyszczalnię ścieków na osiedlu Janówek.

We Wrocławiu znajduje się Kilimandżaro, Morskie Oko, a w pobliskim Kamieńcu Wrocławskim Bajkał.

Fauna

We Wrocławiu zarejestrowano obecność ponad 200 gatunków ptaków, z czego ponad 100 ma tu swoje miejsca gniazdowania. Podobnie jak w innych dużych miastach polski, najliczniejsze są gołębie. Inne spotykane gatunki to wróbel, mazurek, czyżyk, gawron, wrona, kawka, sroka, jerzyk, jaskółka oknówka, jaskółka dymówka, pustułka, łabędź niemy, kaczka krzyżówka, łyska, nurogęś, mewa śmieszka, sikorka bogatka, sikorka modra, raniuszek, dzwoniec, grubodziób, sierpówka, grzywacz, kwiczoł, droździk, szpak, czapla siwa, bocian biały, zięba, kos, sójka, kowalik, gil, kukułka, jemiołuszka, dzięciołek, dzięcioł duży, dzięcioł białogrzbiety, pliszka siwa, kapturek, kopciuszek, muchołówka, trznadl, szczygieł, perkoz, błotniak stawowy, bączek, kurka wodna, potrzos, remiz, trzciniak, zielonka, sieweczka rzeczna oraz bielik.

Ponadto na terenie miasta żyją szczury, jeże, lisy, dziki, kuny, wiewiórki, sarny, zające, bobry, tchórze, wydry, borsuki, łasice, gronostaje oraz introdukowane jenoty. Mogą się także pojawiać piżmaki, norki amerykańskie, szopy pracze oraz szakale złociste.

Klimat

Wrocław jest położony w strefie klimatów umiarkowanych średniej szerokości geograficznej, w typie klimatu przejściowego, podlegającego wpływom oceanicznym i kontynentalnym.

W mieście przeważają masy powietrza polarno-morskiego i polarno-kontynentalnego; fronty atmosferyczne przemieszczają się przez 220 dni w roku z przewagą frontów chłodnych. Średnie miesięczne ciśnienie atmosferyczne waha się od 999,6 (kwiecień) do 1003,6 hPa (październik), dominują kierunki wiatru z sektora zachodniego. Dni pogodnych jest ok. 41 w roku, najwięcej we wrześniu, pochmurnych ok. 206, najwięcej w listopadzie; usłonecznienie wynosi średnio 1556 godzin w roku. Średnia roczna temperatura powietrza osiąga +9,0 °C; najchłodniejszy jest styczeń (średnio –0,4 °C), najcieplejszy lipiec (średnio +18,8 °C). W ciągu roku występuje 40 dni gorących, czyli takich, w których maksymalna temperatura przekracza +25 °C (z czego dziewięć dni jest upalnych, z temperaturą powyżej +30 °C), dni mroźnych, z temperaturą maksymalną poniżej 0 °C jest we Wrocławiu tylko 28 rocznie.

Najdłuższą, trwającą 114 dni, termiczną porą roku jest lato; zima trwa 65 dni.

Największe średnie miesięczne sumy opadu wynoszą 79 mm (lipiec), najmniejsze 30 mm (luty); średnio notuje się 158 dni z opadem w roku (z maksimum w zimie). Burze występują średnio 25 razy w roku, pokrywa śnieżna zalega średnio przez 35 dni w roku.

Warunki klimatyczne Wrocławia wykazują cechy typowe dla dużych aglomeracji miejsko-przemysłowych. Jednym z obserwowanych efektów jest podwyższenie temperatury powietrza, określane jako „miejska wyspa ciepła”, co najwyraźniej zaznacza się podczas pogodnych nocy letnich, dając dodatkowo ponad 5 °C.

Położenie Wrocławia na przedpolu Sudetów pociąga za sobą występowanie zjawisk fenopochodnych. Występują one średnio 18 dni w roku. Zjawiska te są zauważalne zwłaszcza zimą, kiedy to przy silnym, suchym wietrze dochodzi do gwałtownego wzrostu temperatury powietrza. Miało to miejsce np. 21 lutego 1990, gdy temperatura we Wrocławiu wzrosła do +20,1 °C.

Najwyższą temperaturę zanotowano 27 czerwca 1935 (+38 °C) i 31 lipca 1994 (+37,9 °C), najniższą 8 stycznia 1985 (–30 °C).

Zabytki, architektura i urbanistyka


We Wrocławiu mimo zniszczeń wojennych (70% budynków) zachowało się wiele budowli bądź w stanie pierwotnym, bądź odrestaurowanych czy odbudowanych po wojnie. Do wyróżniających się należą: gotycki Stary Ratusz na Rynku, gotyckie kościoły: archikatedra św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim (przy niej barokowa kaplica Elektorska według projektu Fischera von Erlacha), katedra św. Marii Magdaleny, katedra greckokatolicka św. Wincentego i św. Jakuba, bazylika św. Elżbiety, kolegiata św. Krzyża, NMP na Piasku, św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława, kościół św. Wojciecha, neogotycki św. Michała Archanioła; barokowy zespół głównych budynków Uniwersytetu Wrocławskiego z Aulą Leopoldina; neogotycki budynek Dworca Głównego; modernistyczne: Hala Stulecia (proj. Max Berg na Wystawę Stulecia 1913; wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO), gmach Opery Wrocławskiej, hotel Monopol, Hala Targowa, Dom Handlowy Braci Barasch, Dom Towarowy Renoma, Dom Towarowy Rudolf Petersdorff (obecnie „Kameleon”) zaprojektowany przez Ericha Mendelsohna, budynki wystawy „Mieszkanie i miejsce pracy” (1929, m.in. dom projektu Hansa Scharouna), budynki Browaru Piastowskiego, Pałac Spätgenów, Pałac Schaffgotschów, Pałac Ballestremów, Landeshaus, Urząd Pocztowy, wieże ciśnień przy alei Wiśniowej, Na Grobli i przy alei Kasprowicza.

Oprócz tego w mieście zachowało się ponad osiem tysięcy zabytkowych kamienic reprezentujących style historyczne pochodzących z XIX i początków XX wieku, które władze samorządowe starają się w ramach specjalnych programów rewitalizacyjnych sukcesywnie poddawać renowacjom. Jest to największe tego typu skupisko zabytkowego budownictwa w Polsce oraz jedno z największych w Europie. Kamienice te prezentują style począwszy od baroku poprzez klasycyzm, historyzm, secesję aż po modernizm. Wiele kamienic prezentuje wysokie walory architektoniczno-estetyczne. W niektórych przypadkach są to zachowane całe ciągi ulic architektury historyzującej jak chociażby ulica Miernicza oraz plac Księdza Stanisława Staszica na osiedlu Nadodrze. Na wrocławskim Tarnogaju zachowało się osiedle mieszkaniowe domków jednorodzinnych przy ul. Kamienieckiej, która bywa nazywana wrocławską "Złotą Uliczką".

W budynku Banku Zachodniego na rogu Rynku i placu Solnego działa jedyny we Wrocławiu paternoster, czyli winda bez drzwi, która jeździ ze stałą prędkością, nie zatrzymując się na poszczególnych piętrach.

Wrocław jest piątym miastem w Europie pod względem liczby mostów (i kładek); plasuje się za Hamburgiem, Amsterdamem, Wenecją i Petersburgiem

Jako jedno z nielicznych miast w Europie ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską.

Wrocławski ratusz jest jednym z najstarszych ratuszy w Polsce. Na wysokiej wieży mieści się najstarszy w Polsce dzwon zegarowy i najstarszy, z 1368, zegar wieżowy. W piwnicach budynku znajduje się najstarsza (z XIV wieku) restauracja w Europie – Piwnica Świdnicka.

Miejsca
  • Hala Stulecia (dawniej Hala Ludowa) – obiekt wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, uznany za pomnik historii
  • Zespół historycznego centrum – uznany za Pomnik historii:
    • Ostrów Tumski (dawniej osobna wyspa) – najstarsza, zabytkowa część Wrocławia zasiedlona co najmniej od IX wieku, swój rozwój zawdzięcza dogodnemu położeniu, gdyż był to najwygodniejszy punkt przekraczania Odry
    • Stare Miasto – najstarsza i najciekawsza część lewobrzeżnego Wrocławia, wywodząca się z trzynastowiecznego miasta lokacyjnego, m.in. ulice: Sukiennice, Rzeźnicza, Kuźnicza, Oławska, Psie Budy, Szewska, Uniwersytecka, Kotlarska, Odrzańska, Łaciarska, Wita Stwosza, Kurzy Targ, Białoskórnicza
    • Rynek ze Starym Ratuszem, Nowym Ratuszem, Piwnicą Świdnicką i Browarem Spiż – jeden z największych rynków staromiejskich w Europie o wymiarach 205 na 175 m. 50. pod względem wielkości plac na świecie (28. w Europie, 3. w Polsce). Otaczające budynki reprezentują style różnych epok
    • plac Solny – dawny średniowieczny plac targowy, swym narożnikiem styka się z Rynkiem. Prawdopodobna data powstania to koniec XIII wieku
    • Nowy Targ – jeden z trzech historycznych placów targowych Wrocławia, powstał prawdopodobnie już około 1214
    • Plac Biskupa Nankiera
  • ulica Świdnicka – o łącznej długości ok. 1050 m. Jest jedną z głównych ulic Wrocławia
  • Panorama Racławicka
  • Stadion Miejski – jedna z aren Euro 2012
  • Wrocławska Fontanna Multimedialna
  • Pałac Królewski (Pałac Spätgenów)
  • Ogród zoologiczny (założony w 1865 – największa w Polsce liczba gatunków – 565, łącznie około 7100 zwierząt)
  • Ogród botaniczny – powołany w 1811 na terenie Ostrowa Tumskiego. Obszarem obejmuje 7,4 ha (i 0,33 ha pod szkłem), znajduje się w nim około 7,5 tysiąca gatunków roślin.
  • Park Szczytnicki z Ogrodem Japońskim – zajmuje powierzchnię około 100 ha co sprawia, że jest jednym z największych parków Wrocławia. Park ma charakter krajobrazowy i duże walory kompozycyjne oraz dendrologiczne (około 400 gatunków drzew i krzewów).
  • Stary Cmentarz Żydowski – zabytkowy cmentarz stanowiący obecnie Muzeum Sztuki Cmentarnej, które jest oddziałem Muzeum Miejskiego Wrocławia. Jego łączna powierzchnia wynosi 4,6 ha.
  • Cmentarz Żołnierzy Włoskich
  • Wyspy odrzańskie:
    • Kępa Mieszczańska – we Wrocławiu, w zachodniej (dolnej) części miejskiego odcinka Odry
    • Wyspa Piasek znajduje się w obrębie historycznego starego miasta. Znajduje się tu kościół Najświętszej Marii Panny. Już we wczesnym średniowieczu przebiegał przez wyspę główny trakt w kierunku północ-południe
    • Wyspa Słodowa – niewielka wysepka w obrębie wrocławskiego Starego Miasta
    • Wielka Wyspa – na niej znajdują się osiedla Bartoszowice, Biskupin, Dąbie, Sępolno, Szczytniki, Zacisze, Zalesie
Mosty i kładki

Przed II wojną światową w mieście istniały – licząc według obowiązujących wówczas niemieckich kryteriów definiujących budowle drogowe – 303 mosty. Obecnie wszystkie przedwojenne mosty, które uległy zniszczeniu podczas oblężenia w 1945 zostały odbudowane, powstało też kilkanaście całkiem nowych, pomimo tego według kryteriów używanych współcześnie, uznaje się, że jest ich tylko od 117 (w tym 27 kładek) do 229 przy czym powierzchnia miasta od 1945 wzrosła ze 175,1 km² do 292,8 km². Według jeszcze innych kryteriów wszystkich mostów jest około 400. Największe i najważniejsze z mostów przerzucone są nad głównym i pobocznymi nurtami rzeki Odry (Stara Odra, Odra Północna i Południowa) i kanałów: Powodziowego, Żeglugowego, Bocznego, Miejskiego, Granicznego, Odpływowego i kilku pozostałych.

Przez obszar Wrocławia przepływa też kilkanaście innych, mniejszych rzek i strumieni, z których główne to cztery dopływy Odry: Ślęza, Oława (rozdzielająca się tu na dwa nurty – Oławę Górną i Dolną), Bystrzyca, Widawa, a z pomniejszych – Dobra, Zielona, Ługowina, Kasina, Oporówka, Łękawica, Piskorna, Młynówka, Trzciana, Czarna Woda, Rogożówka, Olszówka Krzycka, Grabiszynka, Brochówka i inne. Rzeki te i strumienie oraz przekopane sztuczne kanały tworzą liczne naturalne i kilka sztucznych wysp (zależnie od poziomu wody w rzece oraz od kryterium wielkości można się ich doliczyć do około 25), niektóre rzeki (prócz Odry – np. Widawa) mają swoje „stare” nurty płynące nieco inną trasą niż nurty główne; w wielu miejscach przedzielone są śluzami – niektóre ze śluz pełnią też rolę mostów lub kładek. Ponadto nad stale wypełnioną wodą wrocławską fosą miejską również przerzucone są ciągi komunikacyjne – piesze i kołowe. To wszystko sprawia że Wrocław bywa nazywany Wenecją Północy.

Ostatnią, wcale nie najmniej ważną kategorią mostów i kładek wrocławskich są kładki piesze i wiadukty drogowe ponad jezdniami ulic bądź torami kolejowymi.

Pomniki

Lista pomników i miejsc pamięci narodowych we Wrocławiu:

  • Pomnik Katyński w Parku Słowackiego
  • Pomnik Pomordowanych na Kresach 1939-1947 - przy ul. Andrzeja Modrzewskiego-Frycza
  • Pomnik Witolda Pileckiego na Promenadzie Staromiejskiej przy pl. Wolności
  • Pomnik Ofiar stalinizmu na pl. Wolności
  • Pomnik Uczonych Polskich, Ofiar Hitleryzmu, na pl. Grunwaldzkim – napis „Nasz los przestrogą”
  • Pomnik Orląt Lwowskich – na cmentarzu św. Rodziny na Sępolnie
  • Pomnik Zesłańcom Sybiru
  • Pomnik Rozstrzelanych Zakładników z Nowego Sącza
  • Pomnik Wspólnej Pamięci
  • Pomnik Zwycięstwa Żołnierza Polskiego
  • Pomnik Bohaterów Powstania Węgierskiego
  • Pomnik Matki Boskiej z dzieciątkiem i św. Jana Nepomucena we Wrocławiu
  • Pomnik św. Jana Nepomucena na Ostrowie Tumskim
  • Pomnik św. Jana Nepomucena przy kościele św. Macieja
  • Pogodynka
  • „Powodzianka” (na pamiątkę powodzi tysiąclecia w 1997)
  • Pomnik ku czci Chińczyków z Tian’anmen na pamiątkę masakry na placu Tian’anmen w Pekinie 4 czerwca 1989
  • Pomnik Pamięci Zwierząt Rzeźnych, ustawiony w zaułku Stare Jatki (przed wojną Große Fleischbänke – „Wielkie Ławy Mięsne”), historycznym miejscu sprzedaży mięsa z pobliskich nadodrzańskich ubojni (obecnie znajdują się tam galerie artystyczne)
  • Papieża Jana XXIII na ul. św. Marcina – napis „PACEM IN TERRIS” (pokój światu), odsłonięty 5 V 1968
  • Juliusza Słowackiego w Parku Słowackiego
  • Mikołaja Kopernika w Parku Kopernika
  • Fryderyka Chopina w Parku Południowym, odsłonięty 2 IX 2004
  • Kolumna Chrystusa Króla na pl. Katedralnym, odsłonięty w 2000
  • Sokratesa na Wyspie Bielarskiej
  • Szermierz na pl. Uniwersyteckim (M. Laderer, 1904)
  • Bolesława Chrobrego
  • Pomnik Amora na Pegazie z 1914 w Parku Kopernika
  • Pomnik Friedricha Schillera, niemieckiego poety i dramaturga (rekonstrukcja pomnika odsłoniętego 9 maja 1905)
  • Pomnik Josepha von Eichendorffa w Parku Szczytnickim (sam pomnik został usunięty, pozostał postument z dwiema płaskorzeźbami)
  • Pomnik Josepha von Eichendorffa w Ogrodzie Botanicznym
  • Pomnik Karola Linneusza w Ogrodzie Botanicznym
  • Pomnik Hrabiego Aleksandra Fredry na Rynku
  • Pociąg do nieba
  • Kamień pamiątkowy ku czci Bojowników o Wyzwolenie Narodowe i Społeczne
  • Głaz pamiątkowy Pracowników Drogi Wodnej
  • Kamienie Stulecia
  • 800 lat Oporowa 1201-2001
  • 700 lat Kleciny 1313-2013 (tzw. Diabelski Kamień)
  • Iglica
  • Pomnik Pomarańczowej Alternatywy
  • Wrocławskie krasnale
Kamienice

W bloku śródrynkowym znajdują się renesansowe domy między którymi przebiegają trzy wąskie uliczki. Należą do nich Sukiennice, domy przy przejściu Garncarskim oraz przejściu Żelaźniczym.

Liczne zabytkowe kamienice otaczają płytę Rynku:

  • Kamienica Pod Gryfami (Rynek 2)
  • Kamienica Pod Złotym Orłem
  • Kamienica Dwór Polski (Rynek 5)
  • Kamienica Pod Złotym Słońcem (Rynek 6) (obecnie tworzone w niej jest Muzeum „Pana Tadeusza”)
  • Kamienica Pod Błękitnym Słońcem (Rynek 7)
  • Kamienica Pod Siedmioma Elektorami (Rynek 8)
  • Kamienica Pod Starą Szubienicą (Rynek 19)
  • Kamienica Pod Złotym Dzbanem (Rynek 22)
  • Kamienica Pod Zieloną Dynią (Rynek 23)
  • Kamienica Pod Złotym Pucharem (Rynek 26)
  • Kamienica Pod Złotym Psem (Rynek 41 róg ul. Wita Stwosza 1)
  • Kamienice Jaś i Małgosia (ul. św. Mikołaja 1 róg ul. Odrzańskiej 40)
  • Kamienica Pod Złotym Pelikanem
  • Kamienica Pod Złotym Jeleniem
  • Kamienica Pod Głową św. Jana
  • Kamienica Pod Złotym Półksiężycem
  • Kamienica Pod Złotą Kotwicą
  • Kamienica Pod Morwą
  • Kamienica Pod Złotą Palmą

Ponadto na terenie Starego Miasta zachowały się m.in.:

  • Kamienica Heinricha von Rybischa (ul. Ofiar Oświęcimskich 1)
  • kamienice przy ul. Rzeźniczej
Gospodarka

Wrocław posiada drugi po Warszawie pod względem wielkości dochodów (3,814 mld zł w 2012) i wydatków (3,804 mld zł) budżet w Polsce. Dochody w przeliczeniu na jednego mieszkańca (6025 PLN) także ustępują jedynie Warszawie.

Na koniec października 2013 roku wskaźnik bezrobocia rejestrowanego we Wrocławiu wynosił 5,5% – 18,4 tys. zarejestrowanych osób bezrobotnych.

We Wrocławiu produkowane są m.in. autobusy, tramwaje, wagony kolejowe, AGD, środki chemiczne i elektronika. Od początku XXI wieku dynamicznie rozwija się sektor IT. Swoje fabryki i centra rozwojowe ma tu wiele zagranicznych korporacji, np. WAGO, Siemens, Bosch, Bosch-Siemens, Nokia Solutions and Networks, Volvo, HP, IBM, Google, Opera Software, QAD, UTC Aerospace Systems, Bombardier Transportation (dawniej Pafawag), DeLaval, Whirlpool Corporation (dawniej Polar S.A.), WABCO, Tieto, PPG Deco Polska (dawniej Polifarb Wrocław) i inne.

We Wrocławiu zlokalizowane są także siedziby dużych polskich przedsiębiorstw, m.in. Getin Holding, Akwawit-Polmos Wrocław, Telefonia Dialog, PGS Software SA, Gazoprojekt, MCI Management, Protram, Selena, Koelner, AB SA, Impel, Kogeneracja S.A., Eko Holding, Inter-System, Supra Invest, Toya S.A. Swoją główną siedzibę ma tu także Kaufland Polska.

W mieście znajdują się siedziby wielu przedsiębiorstw branży internetowej: Nasza Klasa, Money.pl, Travelplanet.pl, Livechat Software, Skąpiec.pl, Ceneo.pl, e-petrol.pl oraz Mojeauto.pl (Grupa Allegro).

Swoje siedziby mają tu następujące banki: Crédit Agricole Bank Polska, BZ WBK, Euro Bank, Santander Consumer Bank (dawniej PTF Bank, wchłonął także AIG Bank Polska), BNY Mellon oraz centra finansowo-księgowe: Volvo, Hewlett-Packard, KPIT Cummins, UPS, GE Money Bank, Credit Suisse. W mieście działa największa liczba przedsiębiorstw leasingowych oraz windykacyjnych w kraju, w tym największy Europejski Fundusz Leasingowy.

Główną siedzibę ma we Wrocławiu AmRest Holdings, największe przedsiębiorstwo branży gastronomicznej w Polsce, franczyzobiorca sieci KFC, Pizza Hut, Burger King, La Tagliatella i Starbucks.

Wrocław jest dużym ośrodkiem przemysłu farmaceutycznego: Hasco-Lek, US Pharmacia, Avec Pharma, Galena, 3M (dawniej Viscoplast), Labor, S-Lab, Herbapol, Cezal.

W mieście swoją siedzibę ma Wrocławskie Centrum Badań EIT+, w którym znajdują się m.in. laboratoria badań geologicznych do złóż niekonwencjonalnych oraz Dolnośląski Klaster Nanotechnologii.

We Wrocławskim Parku Technologicznym zlokalizowanych jest wiele przedsiębiorstw z branży przemysłu wysokich technologii (high-tech): Baluff, CIT Engineering, Caisson Elektronik, ContiTech, Ericsson, Innovative Software Technologies, IT-MED, Mitsubishi Electric, Maas, Sektor IT, Technology Transfer Agency Techtra, czy Vratis. We Wrocławskim Parku Przemysłowym prowadzi działalność ponad 250 przedsiębiorstw z blisko 60 różnych branż. Trwa budowa Maszynowni Biznesu.

We Wrocławiu znajduje się ośrodek badawczo-rozwojowy przemysłu lotniczego - Globalne Centrum Inżynierii, amerykańskiej spółki UTC Aerospace Systems.

We Wrocławiu znajduje się centrum informatyczno-usługowe IBM, a w podwrocławskich Biskupicach Podgórnych znajdują się fabryki LG (LG Display, LG Electronics, LG Chem, LG Innotek), Dong Seo Display, Dong Yang Electronics, Toshiby i wielu innych przedsiębiorstw, głównie z branży elektronicznej i AGD.

We Wrocławiu znajduje się Centrum Logistyczne DHL.

W lutym 2013 europejskie biuro obsługi klienta uruchomiły we Wrocławiu linie lotnicze Qatar Airways.

We Wrocławiu swoje siedziby mają: wytwórnia napojów spirytusowych Akwawit-Polmos Wrocław oraz browary Spiż, Doctor Brew i Browar Stu Mostów.

Ściśle powiązane z Wrocławiem jest największe w Polsce centrum handlowe - Park Handlowy Bielany, a także Bielany Trade Center znajdujące się na terenie Bielan Wrocławskich. W Bielanach Wrocławskich 28 października 2014 roku swoje dwa magazyny logistyczne uruchomił Amazon.com.

Ze względu na bliskość granicy z Niemcami i Czechami udział Wrocławia, jak i całego województwa dolnośląskiego w eksporcie i imporcie z tymi krajami jest bardzo duży.

W 2008 produkt krajowy brutto na mieszkańca wytworzony we Wrocławiu stanowił 153,6% średniej krajowej i wynosił 67 407 zł, a wzrost gospodarczy ukształtował się na poziomie 12,7%, wobec 4,9% dla Polski i był jednym z najwyższych wskaźników w kraju.

Transport Transport drogowy

Na osiedlu Huby znajduje się dworzec autobusowy obsługiwany przez Polbus-PKS oraz PKS z całego kraju, a także PolskiBus.com i wielu innych przewoźników oferujących połączenia krajowe i zagraniczne, m.in. Eurolines.

Przez Wrocław przebiegają drogi europejskie, krajowe i wojewódzkie – autostrada A4, autostrada A8, droga krajowa nr 5, droga krajowa nr 94, droga krajowa nr 98. W Bielanach Wrocławskich bezpośrednio przy południowej granicy Wrocławia znajduje się węzeł autostrady A4 i dróg nr 5, nr 35 i nr 98.

W latach 2008-2011 wybudowana została Autostradowa Obwodnica Wrocławia (AOW), której rolą jest przejęcie ruchu tranzytowego z dróg: nr 5 i nr 98 i wyprowadzenie go poza istniejący układ ulic miejskich.

Struktura sieci drogowej Wrocławia jest silnie zorientowana na centrum miasta, mając kształt promienisty. Do końca XX wieku wszystkie mosty drogowe na głównej odnodze Odry skupiały się na jej odcinku długości około 2,5 km.

W latach 1977-1991 wybudowano w centrum miasta Trasę W-Z.

Od lat 80 XX wieku, etapami budowana jest obwodnica śródmiejska.

W czerwcu 2009 rozpoczęła się budowa Wschodniej Obwodnicy Wrocławia (WOW).

Etapami budowana jest Zachodnia Obwodnica Wrocławia (ZOW) zwana także aglomeracyjną.

Trwa przetarg na budowę obwodnicy Leśnicy, a w planie jest budowa obwodnicy staromiejskiej.

W podwrocławskim Mokronosie Dolnym znajduje się Laboratorium Drogowe GDDKiA.

Transport kolejowy

Wrocław jest ważnym węzłem kolejowym. Najważniejszym dworcem osobowym jest Wrocław Główny. Natomiast Wrocław Brochów to druga pod względem wielkości stacja towarowa w Polsce, także Wrocław Gądów jest dużą stacją towarową.

Z Wrocławia wychodzą linie kolejowe w kierunkach: Leszno – Poznań, Opole – Katowice – Kraków, Opole – Lubliniec – Częstochowa, Legnica – Węgliniec – Zgorzelec, Legnica – Żagań – Żary, Głogów – Zielona Góra, Strzelin – Kłodzko – Kudowa-Zdrój, Strzelin – Kłodzko – Międzylesie, Jaworzyna Śląska – Świdnica, Jaworzyna Śląska – Wałbrzych – Jelenia Góra – Szklarska Poręba, Oleśnica – Ostrów Wielkopolski – Łódź – Warszawa.

Ponadto istnieją nieczynne linie kolejowe:

  • nr 285 Wrocław – Kobierzyce – Świdnica,
  • Wrocław – Kobierzyce – Dzierżoniów.
Transport lotniczy

Na terenie miasta znajduje się międzynarodowy Port Lotniczy Wrocław-Strachowice (ang. Copernicus Airport Wrocław). Około 11 km od centrum miasta znajduje się Lądowisko Wrocław-Szymanów, natomiast ok. 25 km na południowy zachód od centrum miasta znajduje się Lądowisko Mirosławice.

Istnieją także lądowiska dla helikopterów: lądowisko Wrocław-Dolnośląski Szpital Specjalistyczny, lądowisko Wrocław-4 Wojskowy Szpital Kliniczny, lądowisko Wrocław-Uniwersytecki Szpital Kliniczny, lądowisko Wrocław-Stadion Miejski, lądowisko Wrocław-Szpital Wojewódzki.

W 2014 na terenie Stadionu Miejskiego oddano do użytku lądowisko Wrocław-Stadion Miejski.

Transport wodny

Na terenie miasta znajduje się także port rzeczny na Odrze.

Przed II wojną światową i przez pewien okres po jej zakończeniu funkcjonował Tramwaj wodny we Wrocławiu.

Miejski transport zbiorowy

Miejski transport zbiorowy we Wrocławiu korzysta z 22 stałych linii tramwajowych, ich przebieg czasami się zmienia ze względu na remonty torowisk i dróg. Rozległa sieć tramwajowa jest jedną z większych w kraju, obsługiwana jest przez MPK Wrocław.

Transport autobusowy w mieście również zapewnia głównie MPK Wrocław (70 linii w tym 13 nocnych), natomiast między Wrocławiem a sąsiednimi gminami Polbus-PKS, DLA, Sevibus, Trako, Marco Polo i kilku mniejszych prywatnych przewoźników.

1 października 2013 oddano do użytku kolej linową przez Odrę (budowaną od 25 kwietnia 2013 przez firmę Doppelmayr Garaventa Group), której rolą jest skomunikowanie budynków Politechniki Wrocławskiej przy Wybrzeżu Wyspiańskiego z budynkami kompleksu edukacyjno-badawczego Geocentrum Na Grobli. Przeprawa działa cały rok.

Przed I wojną światową w mieście istniała linia trolejbusowa.

W latach 30. XX wieku i w czasie II wojny światowej Niemcy planowali zbudować metro we Wrocławiu. W latach 2012-2013 Biuro Rozwoju Wrocławia przygotowało wstępne projekty budowy metra.

Miejski transport indywidualny

Ścieżki rowerowe we Wrocławiu są dość liczne, jednak rozproszone. Nie tworzą spójnego systemu transportowego.

W czerwcu 2011 uruchomiono sieć wypożyczalni rowerów, tzw. Wrocławski Rower Miejski.

W mieście działają również korporacje taxi.

Turystyka

Centrum Informacji Turystycznej mieści się w Rynku w kamienicy nr 14.

Wrocław odwiedza rocznie około 3 miliony turystów, jednak władze miasta szacują, że po roku 2016 ta liczba ma wzrosnąć do około 5 milionów.

W maju 2012 miasto wprowadziło do sprzedaży kartę turystyczną OpenWroclaw (Wroclaw Tourist Card) oferującą zniżki, wejściówki i dodatkowe bonusy w 121 instytucjach kulturalnych, sportowych, rozrywkowych oraz restauracjach, hotelach i hostelach.

Miasto posiada wiele punktów widokowych zlokalizowanych na zabytkach, są to m.in.: wieża północna Katedry św. Jana Chrzciciela, wieża Bazyliki św. Elżbiety, Wieża matematyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, Mostek Czarownic między wieżami Katedry polskokatolickiej św. Marii Magdaleny. Także na 49 piętrze Sky Tower znajduje się punkt widokowy będący najwyżej położonym punktem widokowym na budowli w Polsce.

Wrocław posiada dwa obiekty na liście Pomników Historii – najcenniejszego wyróżnienia przyznawanego w kraju obiektom uznanym za szczególnie wartościowe dla kultury, będących pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej. Są nimi: Zespół historycznego centrum i Hala Stulecia.

Dużą popularnością cieszą się rejsy statkami białej floty, pływającymi po Odrze. Głównymi przystaniami są Przystań Zwierzyniecka i Przystań przy Hali Targowej. Popularnym sposobem zwiedzania miasta są także przejażdżki zabytkowymi tramwajami oraz odkrytym zabytkowym autobusem Jelcz RTO. Innym ciekawym sposobem zwiedzania miasta jest poszukiwanie wrocławskich krasnali.

Licznie odwiedzany jest Wrocławski Ogród Zoologiczny, który jest najstarszym zoo w Polsce i posiada największą w Polsce liczbę gatunków zwierząt.

Często odwiedzane są także nocne pokazy Wrocławskiej Fontanny multimedialnej, Ogród Japoński, Ogród Botaniczny, Aquapark Wrocław, Kraina Miniatur, Park linowy na Wyspie Opatowickiej.

Częstym celem wycieczek turystów odwiedzających Wrocław jest także pobliska góra Ślęża.

Szlaki turystyczne:

  • Szlak Historii i Tradycji Wrocławia
  • Szlak dookoła Wrocławia im. doktora Bronisława Turonia
  • Szlak pielgrzymkowy św. Jakuba - Via Regia
  • EuroVelo 9 - Europejska Federacja Cyklistów wyznaczyła szlak rowerowy o przebiegu pokrywającym się z Bursztynowym Szlakiem.
Kultura i rozrywka

Wrocław jest jednym z największych ośrodków kulturalnych i intelektualnych w Polsce, o wielowiekowej tradycji. Znajduje się tu spora liczba teatrów, muzeów, kin i galerii sztuki, zapewnia swym mieszkańcom i turystom szeroką ofertę kulturalną – od muzyki dawnej do projektów z obszaru sztuki nowoczesnej. Wizytówką kulturalną Wrocławia stały się festiwale muzyczne o międzynarodowym znaczeniu, m.in. Wratislavia Cantans, Jazz nad Odrą, Przegląd Piosenki Aktorskiej, Thanks Jimi Festival czy mniej znane: Musica Polonica Nova, Forum Musicum i Jazztopad.

Miasto słynie z dużej ilości klubów muzycznych, dyskotek, pubów oraz multi-tapów. Największa ich liczba znajduje się w Rynku i okolicach, a także w Pasażu Niepolda, w estakadzie kolejowej przy ulicach Bogusławskiego i Kolejowej, na Wzgórzu Partyzantów i na Dworcu Świebodzkim. W mieście istnieje także wiele domów publicznych zwanych agencjami towarzyskimi.

Każdego roku w drugi weekend maja odbywa się Festiwal Dobrego Piwa.

We Wrocławiu odbywają się festiwale filmowe: Nowe Horyzonty, Festiwal Kina Amatorskiego i Niezależnego KAN, Międzynarodowy Festiwal Filmowy Ofensiva.

We Wrocławiu swoją siedzibę ma Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”, który jest instytucją kultury prowadzoną przez Miasto Wrocław i ma na celu dokumentowanie i upowszechnianie wiedzy o powojennej historii Wrocławia i Dolnego Śląska oraz ziemiach zachodnich.

W listopadzie 2015 Wrocław będzie gospodarzem zjazdu Platformy Europejskiej Pamięci i Sumienia.

21 czerwca 2011 Wrocław został wybrany na Europejską Stolicę Kultury roku 2016. W aplikacji do ESK 2016 tak opisano to, co najbardziej wyróżniało kandydaturę Wrocławia od kandydatur innych miast Polski:

„Wrocław jako współczesna europejska metropolia zaczął się od powstania „Solidarności”. Pięknie to ujął dawny wrocławianin, amerykański historyk niemieckiego pochodzenia, Fritz Stern: „Teraz, patrząc z oddali, widziałem jak Wrocław lat 80. nabierał nowego znaczenia, stając się prawdziwą twierdzą Solidarności, tego polskiego ruchu społecznego, który doprowadził do samowyzwolenia Europy Wschodniej, a także do zjednoczenia Niemiec”. (…) „Solidarność” zmierzała tu bowiem do wolności trzema nurtami: pierwszy wiązał się ze strukturami „Solidarności” sprzed stanu wojennego; drugi to konspiracyjny ruch „Solidarności Walczącej”, nawiązujący do Polskiego Państwa Podziemnego z II wojny światowej; trzeci zaś to młodzieżowa „Pomarańczowa Alternatywa”, która walkę z komunizmem w prześmiewczy, lecz skuteczny sposób powierzyła krasnoludkom.”

24 czerwca 2014, podczas zjazdu UNESCO w Paryżu, Wrocław został wybrany Światową Stolicą Książki na rok 2016. To co przyczyniło się do zwycięstwa, to przede wszystkim program miasta z zakresu promocji czytelnictwa na poziomie lokalnym, regionalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym. Przewodnicząca komisji Światowej Stolicy Książki, Irina Bokova, w przemówieniu pogratulowała Wrocławiowi zwycięstwa jako pierwszemu polskiemu miastu, które otrzymało ten tytuł.

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu jest jedną z 15 bibliotek w Polsce, która otrzymuje egzemplarz obowiązkowy.

Muzea

We Wrocławiu znajduje się kilkanaście znaczących obiektów muzealnych. Należy do nich Muzeum Narodowe we Wrocławiu, zawierające między innymi zbiory przeniesione ze Lwowa i Kijowa, jedyne w Polsce Muzeum Architektury, restytuowane w 1995 Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu i Muzeum Sztuki Mieszczańskiej w Ratuszu.

Do atrakcji kulturalnych należy też zaliczyć Panoramę Racławicką – rotundę, będącą oddziałem Muzeum Narodowego, w której mieści się panoramiczne malowidło o wymiarach: 120x15 metrów przedstawiające bitwę pod Racławicami z 4 kwietnia 1794.

19 kwietnia 2009 Muzeum Miejskie otworzyło kolejny oddział mieszczący się w odrestaurowanym pałacu królewskim (zamku królów pruskich) w centrum miasta. Część budynku zajmują drobiazgowo odrestaurowane komnaty królewskie. Dwa skrzydła gmachu zajmuje wystawa „1000 lat Wrocławia”. Na wystawie prezentowanych jest prawie trzy tysiące eksponatów, wiele z nich pochodzi ze zbiorów polskich i niemieckich kolekcjonerów oraz Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, skarbca katedry św. Jana i Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu.

Arsenał Miejski jest oddziałem Muzeum Miejskiego, w jego południowym i wschodnim skrzydle znajduje się Muzeum Militariów, a w starym spichlerzu ma swoją siedzibę Archiwum Budowlane Muzeum Architektury i od 2001 Muzeum Archeologiczne.

  • Muzeum Przyrodnicze powstało w 1814 i znajduje się na terenie Ogrodu Botanicznego
  • Muzeum Sztuki Medalierskiej założony w 1964 oddział Muzeum Miejskiego. Jako jedyne w Polsce gromadzi zbiory z zakresu medalierstwa i falerystyki
  • Muzeum Archidiecezjalne założone w 1898 na terenie Ostrowa Tumskiego gromadzi zabytki starożytne i gotyckie, głównie z czasów piastowskiego Śląska. W zbiorach znajduje się m.in. Księga henrykowska z najstarszym zapisanym po polsku zdaniem oraz obraz Madonna pod jodłami.
  • Mauzoleum Piastów Śląskich mieści się w kościele św. Klary i św. Jadwigi i posiada m.in. urnę z sercem księżniczki Karoliny, ostatniej Piastówny z 1707
  • Muzeum Poczty i Telekomunikacji jest jedyną tego typu placówką w Polsce i prezentuje unikalne zbiory poczty polskiej od XVI w
  • Muzeum Geologiczne przy Uniwersytecie powstało w 1866
  • W 1812 powstało Muzeum Mineralogiczne
  • Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego ukazuje historię uczelni od 1702 do czasów współczesnych, mieści się w gmachu głównym Uniwersytetu Wrocławskiego
  • Muzeum Człowieka znajduje się w budynku Katedry Antropologii Uniwersytetu Wrocławskiego i posiada zbiory jeszcze z czasów przedwojennych
  • Muzeum Etnograficzne znajduje się w dawnym Pałacu Biskupów Wrocławskich przy placu Zgody
  • Muzeum Akademii Sztuk Pięknych jest częścią ASP we Wrocławiu przy pl. Polskim
  • Muzeum Sztuki Cmentarnej obejmuje teren Starego Cmentarza Żydowskiego przy ul. Ślężnej
  • Muzeum Archeologiczne w swoich zbiorach posiada części Skarbu zakrzowskiego oraz Skarbu kotowickiego
  • Muzeum Odry
  • Muzeum Farmacji
  • Muzeum Współczesne Wrocław mieszczące się w bunkrze na placu Strzegomskim
  • Muzeum Sztuki Współczesnej w Pawilonie Czterech Kopuł (od 2015 roku)
  • Muzeum Ziem Zachodnich (zwane także Centrum Historii Zajezdnia) (od 31.08.2016 roku)
  • Muzeum „Pana Tadeusza” w Kamienicy Pod Złotym Słońcem (od 2016, w zbiorach znajdzie się m.in. oryginalny rękopis Pana Tadeusza)
  • Muzeum Fotografii (w trakcie tworzenia)
Teatry

W dzisiejszym Wrocławiu działa kilkanaście teatrów i grup teatralnych. Do ważniejszych zaliczyć można Teatr Polski złożony z trzech scen, Teatr Współczesny powstały w początkach lat 70. XX wieku we Wrocławiu, będący inicjatorem Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego DIALOG-WROCŁAW odbywającego się co 2 lata.

Tradycje operowe we Wrocławiu, sięgające pierwszej połowy XVII w., podtrzymuje Opera Wrocławska wzniesiona w latach 1839-1841.

Dla melomanów ważna jest również Filharmonia Wrocławska utworzona w 1954, m.in. z inicjatywy hr. Wojciecha Dzieduszyckiego. Przedstawienia operetkowe na dwóch scenach wystawia natomiast Teatr Muzyczny Capitol.

Kina

We Wrocławiu znajduje się 6 multipleksów: 2 kina należą do Heliosa – w Centrum Filmowym Helios i w Centrum Handlowo-Rozrywkowym Magnolia Park, 2 kina posiada Multikino – w Centrum Handlowym Arkady Wrocławskie i w Centrum Handlowo-Rozrywkowym Pasaż Grunwaldzki natomiast jedno kino należy do sieci Cinema City i mieści się w Centrum Handlowym Korona. Oprócz nich Wrocław może pochwalić się także kameralnymi kinami o znacznie dłuższej historii, jak Lwów, Lalka czy Warszawa (obecnie Dolnośląskie Centrum Filmowe). Większość kin osiedlowych została w ostatnich latach zamknięta.

W Centrum Handlowo-Rozrywkowym Magnolia Park znajduje się kino 5D.

Wrocław ma też jedyne działające w Europie kino dworcowe, które mieści się na Dworcu Głównym.

Kąpieliska

We Wrocławiu znajduje się największy w Polsce aquapark – Aquapark Wrocław z basenami krytymi i odkrytymi działającymi cały rok.

Basen Kąpielowy Orbita w Parku Zachodnim posiada 50-metrowy kryty basen i dwa baseny odkryte (w przebudowie).

Inne baseny kryte to:

  • Zakład Pływania AWF Wrocław na terenie Stadionu Olimpijskiego
  • Basen WKS Śląsk Wrocław przy ulicy Racławickiej
  • Wrocławskie Centrum Spa przy ulicy Teatralnej z najstarszym krytym basenem w mieście otwartym w roku 1897. W sumie w kompleksie znajdują się trzy kryte baseny.
  • Basen w szkole przy ulicy Zemskiej
  • Basen w szkole sportowej przy ulicy Trwałej
  • Basen w szkole przy ulicy Wieczystej
  • Pływalnia Uniwersytetu Ekonomicznego przy ul. Kamiennej
  • Pływalnia Uniwersytetu Przyrodniczego przy ulicy Chełmońskiego
  • Centrum Basenowo-Sportowe Redeco
  • Punkt Rekreacji w Hotelu Wrocław

Kąpieliska odkryte działające sezonowo: Kąpielisko Morskie Oko, Kąpielisko Glinianki, Basen Kąpielowy Kłokoczyce na Psim Polu.

W kompleksie Glinianki znajduje się WakePark Wrocław – Centrum Sportów Wodnych, które oferuje m.in. wyciąg do nart wodnych i wakeboardu, szkółkę, wypożyczalnię sprzętu, Banana Tiki Bar, Boardshop, sztuczny tor do skimboardu, rowery wodne.

Lodowiska
  • lodowisko na Pergoli
  • lodowisko przy Stadionie Miejskim
  • lodowisko w Hali Orbita przy ul. Wejherowskiej
  • lodowisko w Zespole Szkół nr 3 przy ul. Szkockiej 64
  • lodowisko w Zespole Szkół nr 14 przy al. Brücknera 10
  • lodowisko przy ul. Spiskiej
Wrocław w literaturze

W roku 1959 wydana została książka „So kämpfte Breslau” napisana przez Hansa von Ahlfena i Hermanna Niehoffa, ostatnich dowódców Festung Breslau. Polskie wydanie ukazało się dopiero w roku 2008 pod tytułem „Festung Breslau w ogniu”.

W 1963 wydano książkę „Upadek Festung Breslau” Karola Joncy i Alfreda Koniecznego, a w 1966 opracowany przez nich pamiętnik księdza Paula Peikerta „Kronika dni oblężenia Wrocławia” („Festung Breslau in den Berichten eines Pfarrers. 22 Januar bis 6 Mai 1945”). W 1970 roku ukazała się książka Bolesława Dolaty „Wyzwolenie Dolnego Śląska w 1945 roku”, w roku 1975 „Bitwa o Wrocław” Ryszarda Majewskiego i Teresy Sozańskiej. W 1982 wydano „Dolny Śląsk 1945 - Wyzwolenie”, a w 1985 „Wrocław – godzina zero” obie autorstwa Ryszarda Majewskiego. W roku 2003 ukazała się książka „Obce Miasto. Wrocław 1945” autorstwa Gregora Thuma. W 2011 wydana została „Hitler's Final Fortress - Breslau 1945”, którą napisał Richard Hargreaves. W roku 2013 ukazały się: zredagowana przez Tomasza Głowińskiego „Festung Breslau 1945 – Nieznany Obraz”, zawierająca zbiór 13 referatów wygłoszonych na konferencji naukowej, która odbyła się w maju 2011 roku na Uniwersytecie Wrocławskim oraz „Moje przeżycia w Festung Breslau - Z zapisków kapłana” autorstwa Waltera Lassmanna, proboszcza parafii św. Józefa przy dzisiejszej ul. Krakowskiej, który był jednym z 35 księży katolickich, którzy dostali pozwolenie na pozostanie w oblężonej twierdzy.

Wrocławski filolog i pisarz, Marek Krajewski, poświęcił cykl książek kryminalnych detektywowi Eberhardowi Mockowi oraz miastu Breslau. Została też wydana książka Michała Karczmarka "Wrocław Eberharda Mocka – Przewodnik na podstawie książek Marka Krajewskiego". We Wrocławiu będzie można zwiedzać stworzone w jednej z przedwojennych kamienic mieszkanie Eberharda Mocka. W roku 2015 rozpoczną się zdjęcia do serialu opartego na pierwszej książce o Mocku - Śmierć w Breslau. Reżyserem serialu będzie Agnieszka Holland.

W lutym 2013 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego wydana została książka Błażeja Przygodzkiego pt. „Z chirurgiczną precyzją”, której akcja dzieje się we Wrocławiu. Akcja kilku utworów Wojciecha Żukrowskiego toczy się we Wrocławiu, podobnie utwory Andrzeja Ziemiańskiego często opisują miasto. Także akcja powieści Niskie Łąki Piotra Siemiona dzieje się we Wrocławiu.

Najobszerniej dzieje Wrocławia zostały opisane w książce Mikrokosmos: portret miasta środkowoeuropejskiego autorstwa Normana Daviesa i Rogera Moorhouse’a.

W roku 2011 ukazał się 1104-stronnicowy Leksykon architektury Wrocławia, a w roku 2013 - 960-stronnicowy Leksykon zieleni Wrocławia.

W marcu 2015 Wrocław złoży wniosek o nadanie tytułu "Miasto Literatury UNESCO".

Wrocław w filmie

We Wrocławiu swoje siedziby mają Centrum Technologii Audiowizualnych (dawniej Wytwórnia Filmów Fabularnych), Szkoła Kaskaderów Filmowych, ATM Grupa oraz Grupa 13.

We Wrocławiu zadebiutowali m.in. Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Sylwester Chęciński i powstało wiele filmów, m.in.: Popiół i diament, Rękopis znaleziony w Saragossie, Sami swoi, Lalka, Morderca zostawia ślad, Mniejsze niebo, Wielki Szu, Konsul, Zaraza, Przepraszam, czy tu biją?, Kobieta samotna, Wściekły, Wyjście awaryjne, Kobieta na wojnie, Charakter, Aimée & Jaguar, Córka konsula, Nie ma zmiłuj, Avalon, Most Powietrzny, Bezmiar sprawiedliwości, Kobieta w Berlinie, Enen, Randka w ciemno, Sala samobójców, Wygrany, 80 milionów, Biegnij, chłopcze, biegnij, Szczęście świata.

We Wrocławiu kręcono także znane polskie seriale: Świat według Kiepskich, Fala zbrodni, Pierwsza miłość, Licencja na wychowanie, Tancerze, Głęboka woda i niektóre odcinki innych seriali: Czterej pancerni i pies i Stawka większa niż życie były kręcone we Wrocławiu (w „Stawce” Wrocław występował jako Berlin, m.in. dworzec główny, a Teatr Lalek występował jako Teatr Roma).

Edukacja

Wrocław jest trzecim co do wielkości w Polsce ośrodkiem uniwersyteckim. Na samych studiach stacjonarnych uczy się tu około 150 tysięcy osób.

Uczelnie publiczne to:

  • Uniwersytet Wrocławski założony w 1702 roku
  • Politechnika Wrocławska założona w 1910 roku
  • Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (dawna Akademia Medyczna) posiada tradycje kształcenia sięgające 1811
  • Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu (dawna Akademia Ekonomiczna) – powołany w 1947
  • Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu (dawna Akademia Rolnicza) założony w 1951
  • Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
  • Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu założona w 1946 roku
  • Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu założona w 1948 roku
  • Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki
  • Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. Ludwika Solskiego we Wrocławiu
  • Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych we Wrocławiu
  • Kolegium Pracowników Służb Społecznych
  • Kolegium Nauczycielskie im. G. Piramowicza

Oprócz licznych placówek państwowych we Wrocławiu mieści się ogromna liczba uczelni prywatnych i ośrodków badawczych.

Media Centra i ośrodki nadawcze

We Wrocławiu

  • Dom Akademicki „Kredka”
  • Komin EC Wrocław

Obejmujące zasięgiem Wrocław

  • RTON Żórawina
  • RTCN Ślęża
Stacje radiowe
  • Radio RAM
  • Radio Eska Wrocław
  • Akademickie Radio LUZ
  • RMF Maxxx Wrocław dawniej Radio Aplauz
  • Radio Wrocław
  • Katolickie Radio Rodzina
  • Radio Złote Przeboje
  • Radio ZET Gold Wrocław dawniej Radio Traffic FM
  • Radio RMF FM
  • Radio WAWA Wrocław
Stacje telewizyjne
  • TV Odra
  • TeDe
  • TVP Wrocław
  • PTV Echo – nieistniejąca już stacja TV, która była pierwszą prywatną telewizją w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej.
Portale lokalne
  • www.ewroclaw24.pl
  • tuwroclaw.com
  • wroclove.info
PrasaDzienniki
  • Gazeta Dolnośląska (dolnośląska edycja Gazety Wyborczej)
  • Polska – Gazeta Wrocławska (dolnośląska edycja dziennika „Polska”)
  • Auto Giełda Dolny Śląsk
Czasopisma
  • Tygodnik Wrocławski
  • Wrocławski Gość Niedzielny (tygodnik)
  • Wrocławianin (dwutygodnik)
  • Odra (miesięcznik)
  • Gazeta Południowa (miesięcznik)
  • Nowe Życie (miesięcznik)
  • CD-Action (miesięcznik)
  • Magazyn Miłośników Matematyki (kwartalnik)
Pisma już nie ukazujące się
  • Gazeta Robotnicza (przekształcona w Gazetę Wrocławską)
  • Słowo Polskie („Pionier”)
  • Wieczór Wrocławia
  • Dziennik Dolnośląski
  • Biuletyn Dolnośląski
  • Monitor Dolnośląski
  • Nowiny Szląskie
  • Schlesische Zeitung
  • Żołnierz Ludu
  • Sprawy i Ludzie
  • Naprzód Dolnośląski
  • Nasz Wrocław
  • WTK
  • Panorama dolnośląska
Religia

Od czasu włączenia Wrocławia do Państwa polskiego po II wojnie światowej największą grupą wyznaniową są katolicy. Konsekwentnie, najwięcej świątyń chrześcijańskich należy do archidiecezji wrocławskiej obrządku łacińskiego, która istnieje nieprzerwanie od 1000 r. Do 1821 r. należała ona jako diecezja do metropolii Gnieźnieńskiej, potem podporządkowano ją bezpośrednio Stolicy apostolskiej. W 1930 r. stała się archidiecezją. Patronem katedry od czasów średniowiecza jest Jan Chrzciciel, którego głowa jest w centrum herbu miasta. Głównym patronem miasta w 1963 r. ogłoszony został przez papieża Pawła VI bł. Czesław Odrowąż, którego zabytkowy grób w kościele dominikanów ocalał w bombardowaniu w czasie oblężenia Festung Breslau. Od 1702 r., kiedy powstała Akademia Leopoldyńska, istnieje w mieście wydział teologiczny. Po wyjeździe niemieckich profesorów teologii po II wojnie światowej, został on wskrzeszony dopiero w 1968 r ~wikipedia

Legnica (59-200)

Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Legnicy Historia Legnicy Legnickie kalendarium Architektura Zabytki Ludność Honorowi Obywatele Edukacja Kultura Media Życie religijne Sport Gospodarka Transport

Legnica (dawniej Lignica, czes. Lehnice, niem. Liegnitz, łac. Lignitium, celt. Lugidunum) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, w środkowej części województwa dolnośląskiego, na równinie legnickiej, położone nad rzekami: Kaczawą (lewy dopływ Odry) i wpadającą do niej Czarną Wodą.

Historycznie na Śląsku. Od 1 czerwca 1975 r. do 31 grudnia 1998 miasto było stolicą województwa legnickiego. Obecnie siedziba władz powiatu legnickiego. Od 1992 r. stolica diecezji legnickiej.

Legnica, według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r., liczy 101 992 mieszkańców i jest 3. co do wielkości (po Wrocławiu i Wałbrzychu) miastem w województwie oraz 38. w Polsce. Stanowi również najdalej wysunięty na południe i największy ośrodek miejski Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego.

Miasto jest regionalnym ośrodkiem akademickim, w którym znajduje się 7 uczelni wyższych, na których studiuje 16 tys. osób.

Legnica stanowi ośrodek LGOM, znajdują się w niej zakłady należące do KGHM Polska Miedź oraz rozwijający się Legnicki Park Technologiczny.

Legnica jest członkiem Związku Miast Polskich.

Warunki naturalne Klimat

Klimat Legnicy zaliczany jest do najcieplejszych w kraju – ze średnią roczną temperaturą ponad +8,5 °C i średnią roczną sumą opadów 515 mm. Cieplejszy klimat i dłuższy okres wegetacyjny, który trwa przez ok. 225 dni w roku i należy do najdłuższych w kraju, co ma korzystny wpływ na środowisko – przez to okres zielony trwa w Legnicy dłużej niż w innych regionach kraju.

Rzeki i zbiorniki wodne

Przez Legnicę przepływają 3 rzeki: Kaczawa, Czarna Woda i Wierzbiak oraz trzy mniejsze, biorące swoje źródła nieopodal granic miasta potoki: Kopanina, Pawłówka i Lubiatówka.

W obrębie Legnicy znajduje się kilka zbiorników wodnych, pełniących funkcje retencyjne (sztuczny zalew na Czarnej Wodzie – Kąpielisko Północne – w północnej części miasta, zbiornik wodny na Pawłówce Huty Miedzi „Legnica” na terenach dawnej wsi Białka), bądź będące ostoją dzikich ptaków, płazów oraz roślinności wodnej (glinianki w Lasku Złotoryjskim, w rejonie Pawic, rozlewisko Pawłówki w pobliżu linii kolejowej w kierunku Zgorzelca). Na terenach pomiędzy obwodnicą zachodnią miasta, Czarną Wodą, a Kąpieliskiem Północnym rozciągają się bagniste tereny zalewowe.

Zieleń

Zorganizowane tereny zielone zajmują 610 ha, co stanowi ok. 11% całkowitej powierzchni miasta. 50 ha to założony około 1840 r. Park Miejski (stara część – 35 ha), kolejne 50 ha – Lasek Złotoryjski (część parkowa), 45 ha to XIX-wieczny cmentarz komunalny, a ok. 16,3 ha – kompleks Parku Gdańskiego z Kąpieliskiem Północnym. 179 ha zajmują ogrody działkowe, a pozostałą – część zieleń osiedlowa, skwery itp.

Dwukrotnie większą powierzchnię od zieleni zorganizowanej zajmują lasy znajdujące się w granicach Legnicy, tj. las ochronny huty (przedłużenie Lasku Złotoryjskiego) oraz Las Pawicki.

Nazwa

Znaczenie nazwy miejscowości nie jest jednoznaczne. Niektórzy uczeni identyfikują Legnicę z Lugidunum stolicę plemienia Lugiów. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142–147 naszej ery.

Nazwa miejscowości wywodzi się prawdopodobnie od staropolskiej nazwy Łęg oznaczającej łąkę łęgową czyli miejsca okresowo wilgotnego i podmokłego, obszaru zalewowego lub rozlewiska. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia dwie nazwy miejscowości zanotowane w dokumencie z 1146 roku Legnicz oraz L`gniza podając ich znaczenie "Sumpfplatz" czyli "Bagniste miejsce"

W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym księcia Bolesława Rogatki z 1242 roku miasto wymienione jest pod nazwą Legnic we fragmencie dotyczącym kasztelana legnickiego LasotyLassota, castellano in Legnic. W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym wydanym we Wrocławiu w 1290 roku, który sygnował książę śląski Henryk V Brzuchaty miejscowość wymieniona jest w staropolskiej wersji Legnicz. W kolejnym dokumencie tego księcia wydanym w Legnicy w 1293 roku miasto wymienione jest dwukrotnie jako Lignicz. Nazwę miejscowości w formie „Legnica” oraz Legnicz wymienia spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis.

W roku 1268 słynny naukowiec Witelo napisał po łacinie w swoim dziele naukowym Perspektywy „Lignitz castrum Poloniae” („Legnica gród Polski”). W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako Legnice oraz Legnitz. Księga wymienia również wsie, które w procesach urbanizacyjnych zostały wchłonięte przez miasto stając się jego częściami lub dzielnicami: Przybków jako Pribzlowitz. W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Legnicz.

W 1750 roku polska nazwa „Lignica” wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska. Nazwę Lignica w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.

W 1896 roku nazwę Legnica oraz Liegnitz wymieniona jest przez śląskiego pisarza Konstantego Damrota. Wymienia on również starsze nazwy z łacińskich dokumentów Legnicz, Legnich i Ligentze. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje nazwę miasta pod polską nazwą Lignica oraz niemiecką Liegnitz.

Historia

Ze względu na bliskość celtyckich osad znajdujących się na równinie w pobliżu Ślęży, miasto Legnicę można przyjąć za dziedziczkę osady Lugidunum, potwierdzonej źródłami rzymskimi, a znajdującej się na rozlewiskach Kaczawy.

Pierwsze udokumentowane ślady osadnictwa Słowian na terenie Legnicy pochodzą z VIII w. Legnica była wówczas centralnym grodem plemienia Trzebowian. Badania dendrochronologiczne dowodzą, że w czasach panowania Mieszka I zbudowano tu około 985 roku nowy gród w formie tzw. "grodu piastowskiego" (jednocześnie wraz z budową grodów we Wrocławiu i Opolu). Nazwa grodu pojawiła się po raz pierwszy w dokumencie pisanym Bolesława Kędzierzawego w 1149 r. W 1241 r. pod Legnicą obok obecnej miejscowości Legnickie Pole rozegrała się słynna bitwa z Mongołami (bitwa pod Legnicą). Skutecznie obronił się przed nimi Zamek Piastowski w Legnicy, którego kasztelanem był, według średniowiecznego dokumentu spisanego po łacinie w 1242 roku, Lassotacastellano in Legnic.

W 1248 r. miasto stało się stolicą Księstwa Legnickiego. Dzięki lokacji na prawie magdeburskim ok. 1264 r. u podnóża zamku zaczęło rozwijać się miasto. Za sprawą nieudanej ekspansjonistycznej polityki Bolesława III Rozrzutnego, w 1329 r. miasto stało się stolicą czeskiego lenna.

Dzięki usytuowaniu na skrzyżowaniu szlaków handlowych z Niemiec, poprzez Wrocław i Kraków do Kijowa oraz z Wielkopolski na Południe nastąpił rozwój handlu i rzemiosła. W okresie średniowiecza czerpało też zyski z wydobycia złota w kopalni w Mikołajowicach. W lipcu 1454 r. miał miejsce bunt pospólstwa, który zapobiegł oddaniu Legnicy pod bezpośrednie władanie królów czeskich. W 1675 r. zmarł ostatni książę piastowski Jerzy Wilhelm, co sprawiło, że miasto dostało się pod bezpośrednie panowanie Habsburgów.

Po zdobyciu Śląska przez Królestwo Prus miasto, wraz z całym regionem stało się od 1740 r. częścią państwa pruskiego, a odrębność administracyjna księstwa uległa ostatecznej likwidacji. W okresie tym miasto stało się garnizonem, m.in. 7 Pułku Grenadierów im. Króla Wilhelma I.

Legnica w 1945 r., znalazła się na mocy postanowień konferencji poczdamskiej w granicach Polski. W maju tegoż roku miasto doznało wielu zniszczeń, których skutki nawet aktualnie odbijają się na krajobrazie miejskim. Dotychczasową ludność miasta wysiedlono do Niemiec. Dzięki dobrze zachowanym poniemieckim obiektom wojskowym w mieście ulokowano garnizony: Wojska Polskiego (istniejący w l. 1945-2007) oraz zajmujące znaczny obszar miasta dowództwo i koszary Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej (stacjonującej w mieście w l. 1945-1993).

W latach 60. i 70. wyburzono pozostałości poniemieckich kamienic w rynku oraz w pobliżu zamku i wybudowano tam bloki mieszkalne, niszcząc zabytkowy układ urbanistyczny. Przy budowie hotelu Cuprum zburzono fragmenty średniowiecznych murów obronnych.

Funkcję przemysłową ożywiło powstanie w latach 50. pierwszej w Polsce Huty Miedzi oraz odkrycie pod Lubinem nowych rud i utworzenie Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego.

Dziś w miejscu średniowiecznego miasta rozbudowywanego od początków istnienia Księstwa Legnickiego stoi zabudowa śródmieścia o estetyce charakterystycznej dla urbanistyki krajów socjalizmu.

Dalszy rozwój przyniosła miastu decyzja o zlokalizowaniu w nim od 1975 r. stolicy województwa.

Od początku lat 90. nastąpił rozwój szkolnictwa wyższego – do istniejącej od lat 60. filii Politechniki Wrocławskiej dołączyły Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa oraz uczelnie prywatne. Ostatnie lata przyniosły też dwa wydarzenia dla wiernych Kościoła rzymskokatolickiego – utworzenie diecezji legnickiej w 1992 r. oraz wizytę Jana Pawła II w 1997 r.

Dalszy rozwój to powstanie w 1997 roku Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Ulokowało się w niej ponad 30 dużych zakładów, dając pracę 5000 osób.

Architektura miasta

Teren ścisłego centrum miasta, trawiony na przestrzeni wieków przez pożary, w latach 60. 70. XX w. został poddany częściowej zabudowie wielkopłytowej i obecnie nie jest architektonicznie jednolity.

  • Na jego obszarze znajdują się zarówno obiekty pochodzące ze średniowiecza (Zamek Piastowski), Katedra, Kościół Mariacki, zabytkowe baszty pochodzące z części murów obronnych,
  • renesansu (fragmenty Zamku, Kamienice Śledziowe tzw. „Śledziówki”, Dom Pod Przepiórczym Koszem, Kamienica Scultetusa),
  • baroku (Akademia Rycerska, Kościół św. Jana, dawny Kościół Maurycego, Kuria Opatów Lubiąskich, Stary Ratusz),
  • jak i przykłady architektury neoklasycystycznej (budynek dawnego „Empiku” w Rynku),
  • neobarokowej (zabudowania I LO, budynek banku na placu Klasztornym),
  • czy wreszcie obiekty współczesne oraz starsza zabudowa – kamieniczna budowana do początku XX w.

Bardziej jednolite są dzielnice przylegające do średniowiecznego centrum – w południowej, Tarninowie dominuje zabudowa eklektyczna z elementami modernizmu i secesji. W południowej części dzielnicy dominuje zabudowa kamieniczna.

Zachodnia dzielnica Fabryczna składa się z XIX-wiecznych fabryk i kamienic robotniczych, podobnie jak położona po wschodniej części dzielnica Kartuzy, oraz częściowo na północy i południowym wschodzie występuje zabudowa kamieniczna. Również dzielnica Ochota (na południowy wschód; od Parku Miejskiego do dzielnicy Tarninów) zabudowana jest kamienicami z początku XX w.

Osiedla domów jednorodzinnych – dzielnica Piekary Wielkie z elementami zabudowy szeregowej: Stare Piekary (północny wschód) oraz w rejonie dzielnicy Przedmieście Głogowskie (północ) oraz część osiedle Sienkiewicza (południe), Przybków (południe), osiedle Nowe (południe), i część dzielnicy osiedle Białe Sady (południowy wschód) z lat 20. XX w. stanowią typową realizację zabudowy koncepcji miasta-ogrodu. Domy jednorodzinne budowane w czasach teraźniejszych (w XIX w.) reprezentują: osiedle Amerykańskie (zachód), osiedle Sienkiewicza (południe), osiedle w Alejach (południowy wschód) oraz domy budowane (w drugiej połowie XIX w.) reprezentują: Białe Sady (południowy zachód) i północna część dzielnicy Bielany oraz północna część osiedla Sienkiewicza – stanowią pozostałość idei budowy osiedli tanich – domków jednorodzinnych.

Bloki wielorodzinne w rejonie ul. Działkowej, Chojnowskiej i Marynarskiej, Asnyka i Złotoryjskiej (Osiedle Asnyka), ul.Gliwickiej (Czarny Dwór) i al. Rzeczypospolitej (Bielany) stanowią przykład zabudowy modernistycznej.

Budownictwo wielkopłytowe w technologii Fadom reprezentują osiedla wschodnie z przełomu lat 70. i 80. XX w. – osiedle Kopernika z przełomu lat 80. i 90. XX w. – osiedle Piekary oraz zachodnie – część osiedla Asnyka, oraz Zosinek czy okolice ulic: Drzymały i Piątnickiej.

Zabudowa w okolicach ulicy Myrka a Myśliwca, Słubickiej, Poznańskiej, Chocianowskiej czy w Lasku Złotoryjskim, to dawne kompleksy koszarowe wojsk Wehrmachtu, a następnie Północnej Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej adaptowana na współczesne mieszkania. Są wśród nich również pojedyncze budynki z wielkiej płyty, budowane przez polskie firmy w zamian za wymianę na dotychczas zajęte obiekty w centrum (zachodnia część os. Zosinek wzniesiona w technologii „Wrocławskiej Wielkiej Płyty”, budynki przy ul. Bydgoskiej, Chojnowskiej oraz ul. Marcinkowskiego czy Wybickiego i Kościuszki na Tarninowie), jak i montowane z elementów przywiezionych z ZSRR (budynki typu „Leningrad”).

Ludność Legnicy Demografia

Na 105 750 mieszkańców w 2005, większość – 55 613 osób – stanowiły kobiety (111 kobiet na 100 mężczyzn). Liczba ludności w wieku przedprodukcyjnym wyniosła 19 751 osób, w wieku produkcyjnym – 70 474 osoby, w wieku poprodukcyjnym – 15 125 osób.

Najwyższą populację Legnicy odnotowano w 1998 – 109 335 osób. Obecnie odnotowuje się spadek liczy ludności miasta, który jest charakterystyczny dla większości Polskich miast, głównym powodem spadku ludności w mieście jest osiedlanie się na podmiejskich miejscowościach osób zamieszkujących poprzednio w Legnicy. W pod legnickich Kunicach i Ziemnicach, które bezpośrednio graniczą z miastem, od lat 90tych. rozbudowują się osiedla domków jednorodzinnych, m.in. ze względu na atrakcyjne położenie, nad jeziorami rekreacyjnymi.

Poniższy wykres obrazuje zmianę liczbę ludności miasta w latach 1939-2008:

Aktywność mieszkańców

W 2007 r. w mieście działało 31 fundacji i 168 stowarzyszeń.

Honorowi obywatele Legnicy

Tytuł honorowego obywatela Legnicy nadaje Rada Miejska Legnicy na wniosek uprawnionych organów rozpatrując wysoki poziom moralny kandydatów oraz ich szczególne osiągnięcia.

Urodzeni w Legnicy
  • Georg Thebesius (1636–1688) – kronikarz i administrator miasta Legnicy
  • Georg Rudolf Böhmer (1723–1803) – lekarz i botanik,
  • Popek – raper, zawodnik MMA,
  • Benjamin Bilse – kompozytor,
  • Therese Chromik – poetka,
  • Anna Dymna – aktorka,
  • Marzena Kipiel-Sztuka – aktorka,
  • Tomasz Kot – aktor,
  • Mariusz Lewandowski – piłkarz,
  • Wojciech Górski – piłkarz,
  • Magda Mołek – prezenterka,
  • Maria Nowakowska – modelka,
  • Marcin Robak – piłkarz,
  • Wolf Röhricht – malarz,
  • Cezary Strokosz – kompozytor, mistrz gitary klasycznej,
  • Beata Tadla – dziennikarka,
  • Nikifor (Chotiejew) – rosyjski biskup prawosławny
  • Janusz Chabior – aktor,
  • Ołena Pidhruszna – ukraińska biathlonistka
  • Włodzimierz Juszczak - biskup greckokatolicki
Edukacja Szkoły wyższe

Najstarszą państwową uczelnią działającą do dziś jest filia Politechniki Wrocławskiej, która została założona w 1969 roku celem kształcenia kadr na potrzeby rozwijającego się Zagłębia Miedziowego. Kolejne zakładano w latach późniejszych – były to: Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych oraz Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa. Ponadto od roku 1992 powstało w mieście kilkanaście uczelni prywatnych, m.in. Wyższa Szkoła Menedżerska, Wyższa Szkoła Medyczna, a także Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Legnickiej.

Szkolnictwo ponadgimnazjalne

Pierwszymi ogólnokształcącymi szkołami średnimi w powojennej Legnicy były: I Liceum Ogólnokształcące im. T. Kościuszki, założone w 1945, oraz II Liceum Ogólnokształcące w 1948 roku. Początkowo numer III nosiło liceum z ukraińskim językiem nauczania przeniesione ze Złotoryi w 1960 i połączone z liceum z językiem wykładowym hebrajskim, po usamodzielnieniu i zmianie siedziby w roku 1962 otrzymało jednak numer IV. Sieć publicznych liceów ogólnokształcących uległa rozbudowie dopiero w latach 90., gdy powołano nowe szkoły: III LO przy Zespole Szkół Hutniczych (1990 r.), V LO w dzielnicy Fabryczna (1992 r.), VI LO przy byłej Szkole Podstawowej nr 11 na os. Kopernika (1994 r.), obecnie wraz z Gimnazjum nr 1 tworzy Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 i VII LO przy Szkole Podstawowej nr 12 na os. Piekary (1997 r.). Powstało także liceum przy Zespole Szkół Integracyjnych oraz licea niepubliczne (m.n. Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Franciszka z Asyżu prowadzone przez franciszkanów) i prywatne. W 2005 roku, powstało także Akademickie Liceum Ogólnokształcące z inicjatywy Stowarzyszenia „Wspólnota Akademickie” na rzecz Rozwoju Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Legnicy. Legnica posiada również szkołę artystyczną, „Szkoła Wizażu i Pielęgnacji Urody Izabeli Maciuszek” jest pierwszą szkołą (rok zał. 2004) uczącą przyszłych wizażystów, charakteryzatorów, stylistów. Bardziej rozbudowana była sieć szkolnictwa zawodowego (szkoły zawodowe i technika). Wszystkie szkoły tego typu zgrupowane były w zespołach, spośród których do dziś działają zespoły szkół: budowlanych, ekonomicznych, elektryczno-mechanicznych, medycznych, przemysłu spożywczego, rolniczych, samochodowych, technicznych i ogólnokształcących (dawniej hutniczych).

Gimnazja i szkoły podstawowe

Szkolnictwo na poziomie szkół podstawowych i gimnazjów obejmuje współcześnie 15 publicznych szkół podstawowych i dwie placówki specjalne oraz 14 publicznych gimnazjów i trzy placówki specjalne. Ponadto działają prywatne szkoły podstawowe i gimnazja.

Kultura

Funkcje muzeum okręgowego dla Legnicy spełnia Muzeum Miedzi wraz z oddziałami. Poza ekspozycjami związanymi z miedzią, placówka prowadzi stałą wystawę historii miasta oraz organizuje wystawy okolicznościowe.

Jedyną samodzielną galerią jest Galeria sztuki na pl. Katedralnym. Posiada dwa oddziały – Galerię srebra „Pod Przepiórczym Koszem” oraz Galerię Ring, obie mieszczą się w rynku. W gmachu Legnickiej Biblioteki Publicznej strona WWW działa także przybiblioteczna Galeria Loża.

Co roku w Legnicy odbywają się Dni Legnicy. Do Legnicy przyjeżdżają polskie i zagraniczne zespoły muzyczne i muzycy oraz kabarety. Impreza odbywa się na Legnickim lotnisku na wielkiej scenie.

Od 2009 działa kino Centrum Filmowe Helios z 5 salami kinowymi na 1086 miejsc.

Dostęp do książek poprzez siedzibę główną i 11 filii zapewnia Legnicka Biblioteka Publiczna. Archiwalia dotyczące miasta Legnicy i regionu pochodzące od końca XIII w. gromadzi oddział Archiwum Państwowego. Propagowaniem kultury zajmują się: Legnickie Centrum Kultury, Młodzieżowe Centrum Kultury, osiedlowe domy kultury „Kopernik” i „Atrium” oraz klub osiedlowy „Agatka”. W mieście funkcjonuje także Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Kyczera” oraz Zespół Pieśni i Tańca „Legnica”.

Ogólnopolski Turniej Chórów „Legnica Cantat” W mieście działają 3 chóry:

  • Chór Młodzieżowy Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia
  • Chór „Madrygał” Legnickiego Centrum Kultury
  • Chór Kameralny „AXION”
  • „Ars Cantandi” chór parafialny katedry legnickiej,

a także chóry szkolne:

  • „Cantus” chór II Liceum Ogólnokształcącego
  • „Carmen” chór I Liceum Ogólnokształcącego

Doroczne festiwale międzynarodowe:

  • Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Miasto”
  • rysunku satyrycznego – „Satyrykon-Legnica”,
  • przegląd form złotniczych – „Srebro”,
  • Europejskie Spotkania Mniejszości Narodowych i Etnicznych „Pod Kyczerą” (pierwsze edycje pod nazwą „Europa bez granic”),
  • Warsztaty filmu animowanego – Letnia Akademia Filmowa
  • Legnickie Wieczory Ogranowe
  • Festiwal Legnickich Organizacji Pozarządowych
  • Festiwal Kultury Japońskiej
Media

Po zmianach w dzienniku „Słowo Polskie – Gazeta Wrocławska” wprowadzonych w 2007 r., zniknęła ostatnia gazeta, w której publikowano codziennie doniesienia z Legnicy. Pod koniec 2006 r. decyzją wydawcy zlikwidowano jeden z najstarszych tytułów prasowych w regionie („Konkrety”), który zastąpiły niebawem nowe „Konkrety Polskie”. Istniejący od 1994 roku drugi tygodnik „Panorama Legnicka” – został przejęty przez właściciela „Gazety Wrocławskiej” i zdegradowany do roli wtorkowego dodatku do dziennika. Obecnie od roku 2004 pojawiają się nowe gazety bezpłatne: „Express Legnicki”, „Gazeta Piastowska”, „Gazeta Legnicka”.

Po 17-letniej przerwie na legnicki rynek prasowy powróciła „Gazeta Legnicka” (bezpłatna). Wydawana jest przy współpracy z portalem LCA.pl przez Wydawnictwo LCA – Media. Numer zerowy ukazał się w dniu 20 listopada 2008 roku. „Gazeta Legnicka” była pierwszym niezależnym, lokalnym dziennikiem w Polsce i ukazywała się w latach 1991-1994. Obecnie wydawana jest w formie darmowego dwutygodnika.

Legnicką rozgłośnią radiową jest Radio PLUS Legnica – rozgłośnia regionalna. Nowością na rynku radiowym jest radio internetowe szum.fm. Informacje z Legnicy emitują w swoich serwisach regionalnych również Polskie Radio Wrocław i Muzyczne Radio.

Jedyną legnicką telewizję – działającą w sieci kablowej Vectra Telewizję Dami. Informacje z Legnicy dostępne są również na antenie TVP Wrocław.

Dwa najstarsze legnickie portale internetowe działające do dziś to legnica.net.pl, powstały w 1997 r., oraz LCA.pl, powstały w 2001 r. Od 2000 r. działa także mający charakter portalu miejskiego serwis internetowy Urzędu Miasta. Regionalny Portal Informacyjno-Publicystyczny e-legnickie.pl opisuje codzienne wydarzenia z Legnicy.

Od 2008 r. działa portal legniczanin.pl wydawany przez grupę wydawniczą TV-M Press Media.

Życie religijne w Legnicy

Judaizm

Po 1945 w Legnicy odrodziła się Kongregacja Wyznania Mojżeszowego, którą w 1993 przekształcono w Gminę Wyznaniową Żydowską. Społeczność żydowska nie posiada w mieście wolno stojącej synagogi. Dom modlitwy znajduje się w zajmowanej przez Gminę części kamienicy przy ul. Chojnowskiej 12. Gmina administruje także cmentarzem, przy którym istnieje dom przedpogrzebowy.

Żydzi przed II wojną światową RokLiczba Żydów 18128 1839230 1845400 1859607 1910742 1926830 1929920 1933674 1937427

Katolicyzm

Kościół rzymskokatolicki, posiada 14 parafii skupionych w trzech dekanatach. Poza świątyniami, w mieście działa katolicka administracja (Kuria Biskupia, Sąd Kościelny), szkolnictwo wyższe (Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Legnickiej, Papieski Wydział Teologiczny) oraz instytucje charytatywne (Caritas, dom dziecka, przychodnia zdrowia). Ukraińska Cerkiew greckokatolicka – obiekt przy ul. Wrocławskiej.

Protestantyzm

Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP – kościół Marii Panny (najdłużej działający kościół ewangelicki w mieście) – wybudowany jako katolicki pod koniec XII w. W Legnicy swoją siedzibę ma Chrześcijańska Wspólnota Zielonoświątkowa, która od kilkunastu lat posiada swój obiekt na osiedlu Piekary Strona internetowa zboru Kościół Zielonoświątkowy świątynia z XIX w. przy ul. Henryka Pobożnego. Kościół Adwentystów Dnia Siódmego oraz Kościół Boży w Chrystusie – zbory na parterach kamienic przy ul. Witelona i Reymonta. Nabożeństwa Chrześcijańskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej odbywają się przy ul. Sudeckiej.

Prawosławie

Cerkiew pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego (ul. Zofii Kossak 9) – dawny kościół ewangelicki z 1833. Od 1975 należy do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Świątynia parafialna.

Świadkowie Jehowy

Sala Królestwa – jedna na Tarninowie przy ul. Św. Maksymiliana Kolbe 24 oraz druga przy ul. Koskowickiej, z których korzysta siedem zborów.

Sport

Największymi legnickimi obiektami sportowymi zarządza Ośrodek Sportu i Rekreacji. Są wśród nich dwa stadiony piłkarskie, Hala Widowiskowo-Sportowa im. Dolnośląskich Olimpijczyków, dwie mniejsze hale sportowe (w tym jedna ze ścianą wspinaczkową), dwa kompleksy otwartych basenów, dwa kompleksy kortów tenisowych i jeden skatepark. Obiekty OSiR uzupełnia szkolna baza sportowa, częściowo udostępniona dla mieszkańców, która obejmuje boiska wielofunkcyjne, ok. 20 szkolnych sal sportowych (w większości, po remontach w l. 2000-2008 o zbliżonym standardzie), 3 baseny kryte, tor łuczniczy, siłownie, kluby fitness i kręgielnia.

W mieście istnieje kilkanaście klubów sportowych. Do najstarszych, istniejących od 1971 r. należą kluby piłki nożnej Miedź Legnica i Konfeks Legnica. Do nowszych klubów tej dyscypliny należą Zakaczawie Legnica i Legniczanka Legnica. Konfeks prowadzi ponadto sekcję tenisa stołowego i brydża sportowego, Miedź zaś sekcję szachową. Sukcesy w piłce ręcznej odnoszą zawodnicy KPR Miedź'96 Legnica. Koszykarzy reprezentują drużyny Olimpia i Lew Legnica. Najbardziej znanym klubem siatkarskim z Legnicy jest KGHM Metraco PWSZ AZS Ikar. Sztuki walki promują: Legnicka Sekcja Aikido, Legnicki Klub Taekwondo, kluby karate: LKK Kyokushin, KKS Tora i KK Wankan. Dwa ostatnie prowadzą także sekcje pływackie. Kolarstwem górskim zajmuje się KKG Zywer, łucznictwem KS Strzelec, ringo – Legnickie Towarzystwo Ringo, trójbojem siłowym – TKKF Śródmieście, a lekkoatletyką Sprint Legnica i MUKS Legnica.

Corocznie miasto jest gospodarzem kilkunastu imprez sportowych o randze krajowej, m.in. międzynarodowego wyścigu kolarskiego „Szlakiem Grodów Piastowskich”, licznych turniejów siatkarskich i szachowych.

Władze i administracja

Legnica ma status miasta na prawach powiatu. Rada Miejska Legnicy składa się z 25 radnych Organem wykonawczym samorządu jest prezydent miasta, którym obecnie jest Tadeusz Krzakowski.

Miasto jest też siedzibą samorządu powiatu legnickiego.

Legnica znajduje się w okręgu wyborczym nr 1 do Sejmu oraz okręgu nr 3 do Senatu.

Granice administracyjne; sąsiednie gminy

Obecne granice administracyjne Legnicy zostały ustalone w roku 1983.

Od północy i zachodu miasto graniczy z gminą Miłkowice, od zachodu, wschodu i południa z gminą Krotoszyce, od południa i wschodu z gminą Legnickie Pole, od wschodu i północy z gminą Kunice.

Podział terytorialny miasta

Formalnie, choć status miasta daje taką możliwość, Legnica nie jest podzielona na osiedla ani dzielnice. Jedynym istniejącym podziałem, używanym do celów ewidencyjnych i rejonizacji szkół jest podział na 41 obrębów (Zabłocie, Piaski, Kąpielisko, Czarny Dwór, Piątnica, Górka, Ulesie, Zosinek, Fabryczna, Stare Miasto, Kartuzy, Piekary, Wrocławskie Przedmieście, Ogrody, Tarninów, Ochota, Winiary, Bielany, Nowiny, Białka, Glinki, Bartniki, Nowe Osiedle, Osiedle Sudeckie, Huta, Ludwikowo, Rybaki, Domki, Nowy Dwór, Bartoszów, Nowa Wieś, Przybków, Rzeszotary, Pawice, Pątnów, Piekary Stare, Piekary Wielkie, Osiedle Piekary, Osiedle Mikołaja Kopernika, Pawłowice, Smokowice) pokrywających się z obrębami geodezyjnymi.

Osiedla i dzielnice
  • Osiedle Białe Sady
  • Osiedle Asnyka
  • Bielany
  • Tarninów
  • Stare Miasto
  • Fabryczna
  • Osiedle Zosinek
  • Przedmieście Głogowskie
  • Piątnica
  • Pawice
  • Piekary Wielkie
  • Stare Piekary
  • Osiedle Kopernika
  • Osiedle Piekary
  • Osiedle Ptasie
  • Kartuzy (Zakaczawie)
  • Ludwikowo
  • Osiedle Sienkiewicza
  • Przybków
Gospodarka Bezrobocie i rynek pracy

Na koniec listopada 2010 r., wskaźnik bezrobocia w Legnicy wynosił 8,8%.

Przemysł

Pomimo że w samym mieście nie działa żadna kopalnia, z uwagi na położenie w LGOM i lokalizację w Zagłębiu Miedziowym, jednym z największych pracodawców w mieście są zakłady przemysłu miedziowego. Są to m.in. Huta Miedzi Legnica, Fabryka Przewodów Nawojowych „Patelec Elpena”, Pol-Miedź Trans oraz połączone z polkowickim „Zanamem” zakłady „Zanam-Legmet”.

W mieście działa Instytut Metali Nieżelaznych, składający się z 3 zakładów przy hucie miedzi; Doświadczalnych Hutnictwa Miedzi, Doświadczalny Chemii i Zakład Materiałów Ściernych.

Duże znaczenie w strukturze zatrudnienia w mieście i regionie ma Legnicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, najwięcej pracowników (1300) zatrudnia w niej firma Winkelmann – producent podgrzewaczy wody oraz elementów dla branży sanitarnej i motoryzacyjnej. W strefie występuje przemysł motoryzacyjny, meblowy, spożywczy, maszynowy, chemiczny i metalowy.

Zakłady w legnickiej podstrefie:

  • Gates (przemysł chemiczny i motoryzacyjny)
  • Uzin (przemysł chemiczny)
  • Viessmann (przemysł metalowy)
  • Brugman (przemysł metalowy) – fabryka grzejników
  • Faurecia (przemysł motoryzacyjny)
  • C + P (przemysł meblowy) – fabryka mebli
  • TBMeca (przemysł motoryzacyjny)
  • Winkelmann (przemysł metalowy)
  • Wezi-Tec (przemysł motoryzacyjny)
  • Härter (tworzywa sztuczne)
  • Budobratex (budownictwo)
  • Animak-Kopcza (przemysł spożywczy)
  • Voss (przemysł motoryzacyjny)
  • Apinex (tworzywa sztuczne)
  • Sor Iberica (przemysł motoryzacyjny)
  • Huras (przemysł maszynowy) – fabryka maszyn
  • Lidl (przemysł spożywczy)
  • CaseTech Polska (przemysł spożywczy)

Znaczenie dla Legnicy i makroregionu legnickiego ma miejska ciepłownia; Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Legnicy S.A. – powstałe w 1976 roku, dostarcza ciepło i energię do Legnicy i Lubina oraz okolicznych miast.

Inne zakłady:

  • zakład produkcji sztućców „Hefra”, ul. Żeglarska
  • zakłady zielarskie „Herbapol”, ul. Hetmańska
  • zakłady ceramiczne „Wienerberger” (producent dachówek), ul. Ceramiczna
  • zakłady przemysłu chłodniczego „Algor”, ul. Poznańska
  • zakłady metalurgiczne „Sanha”, ul. Poznańska
  • zakłady włókiennicze „Ado”, ul. Jaworzyńska
  • zakłady wyrobów budowlanych „LPP”, ul. Pątnowska
  • zakłady produkcji do maszyn budowlanych „Unimex”, ul. Złotoryjska
  • zakłady automatyki spawalniczej „Eckert”, ul. Pawicka
Rolnictwo

W 2006 r. grunty rolne położone w granicach miasta zajmowały 2244 ha, co stanowiło ok. 40% ogólnej powierzchni Legnicy. Wszystkie wchodziły w skład gospodarstw indywidualnych, a z ich prowadzenia utrzymywało się 107 osób.

Handel Handel targowiskowy i giełdy

Targowiska miejskie działają w Legnicy w trzech miejscach:

  • przy ul. Górniczej na os. Kopernika
  • przy ul. Partyzantów, nieopodal Zamku Piastowskiego
  • przy ul. Jaworzyńskiej tzw. giełda
Handel detaliczny w sklepach

Po przekształceniach struktury legnickiego handlu detalicznego, do jakich doszło w 1. połowie lat 90., a wiązały się głównie z wysprzedażą całego majątku Legnickiej Spółdzielni Spożywców „Społem” i punktów sprzedaży upadłych Zakładów Mięsnych, większość mniejszych sklepów weszła w skład ogólnopolskich (takich jak np. ABC, Lewiatan, Żabka), Polomarket, Piotr i Paweł. bądź lokalnych sieci handlowych. Podobnie stało się ze wszystkimi dawnymi supersamami, w których ulokowały się sieci Biedronka, Intermarché, Mercus (sieć handlowa KGHM) i Tesco (pod marką Savia). Nowe obiekty średniopowierzchniowe postawiły Biedronka (8), Lidl (2), Netto (1) i Aldi (1).

Handel wielkopowierzchniowy

Hipermarkety, z których pierwszy powstał w mieście w 1997 r., wybudowały się – Auchan, Carrefour, Kaufland, Real. Do marketów specjalistycznych należy zaliczyć Castoramę, Media Markt, Leroy Merlin, Media Expert, Neonet, Jysk, Empik, Avans, Komfort, RTV Euro AGD, Decathlon oraz Mercus (sieć należąca do KGHM). W mieście istnieją również trzy galerie handlowe – Galeria Piastów (centrum handlowo-rozrywkowe), Galeria Gwarna, Galeria Gwiezdna (Mercus) oraz posiadające charakter galerii Centrum Handlowe Ferio i Centrum Handlowe Stop Shop.

Inwestycje

Obwodnica zachodnia – długość trasy wyniosła 15 km. Obwodnica budowana była etapami od początku lat 90, ukończona została w 2005 roku. Jej celem było wyprowadzenie ruchu tranzytowego za miasto z drogi nr 3E65.

Obwodnica południowo-wschodnia – budowa trasy rozpoczęła się w 2009 roku. Środki miasto pozyskało z funduszy Unii Europejskiej – długość obwodnicy wyniesie 7 km. Celem trasy jest odciążenie miasta od ruchu tranzytowego z drogi nr 94.

Zbiorcza Droga Południowa – długość trasy wyniesie 5 km, będzie stanowić tzw. „trasę śródmiejską”. Cześć kosztów inwestycji zostanie pokrytych ze środków pozyskanych. Inwestycja rozpocznie się w 2011 roku.

Rewitalizacja Starego Miasta w Legnicy – to m.in. przebudowa nawierzchni rynku, przyległych placów, renowacja zabudowy.

Rewitalizacja dzielnicy Kartuzy – inwestycja obejmuje m.in. przebudowę ulic i remonty kamienic.

Inwestycje KGHM Polska Miedź w mieście, to m.in. utworzenie w 2007 roku Legnickiego Parku Technologicznego. Głównymi zadaniami parku będą inwestycje dla firm związanych z ochroną środowiska, górnictwem, metalurgią i energią odnawialną.

Infrastruktura Infrastruktura sieciowa

Dostawą energii elektrycznej zajmuje się jeden podmiot – Koncern Energetyczny EnergiaPro. Gaz rozprowadza w mieście Gazownia Wrocławska poprzez 181 km sieci. Obsługą sieci wodociągowej (177 km) i kanalizacyjnej (184 km) zajmuje się należące do gminy Legnickie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji. Zaopatrzenie w ciepło realizuje Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej (WPEC) poprzez liczącą 122 km sieć rozdzielczą oraz włączone w system dwie ciepłownie (centralną i awaryjną).

Sieci telekomunikacyjne na terenie miasta posiada dwóch operatorów telefonii stacjonarnej: Telekomunikacja Polska (24 400 abonentów w 2006 r.) oraz Telefonia Dialog (15 436 abonentów). Operatorzy telefonii komórkowej pokrywają zasięgiem całe miasto. W mieście działa kilku dostawców bezprzewodowego Internetu, obejmujących zasięgiem praktycznie cały obszar miasta.

Infrastruktura socjalna

Największym obiektem służby zdrowia w mieście jest Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. A. Falkiewicza, dysponujący 25 oddziałami, przychodniami specjalistycznymi, zakładami i ambulatorium.

Legnickie pogotowie ratunkowe obejmuje zasięgiem miasto i powiaty: ziemski legnicki, złotoryjski, jaworski, lubiński, polkowicki i głogowski.

Sieć podstawowej opieki zdrowotnej tworzą głównie cztery niepubliczne przychodnie powstałe na bazie dawnych Zakładów Opieki Zdrowotnej wraz z przychodniami specjalistycznymi przy szpitalu i przychodniami zakładowymi: Obwodem Lecznictwa Kolejowego i Miedziowym Centrum Zdrowia. Uzupełniają je prywatne gabinety lekarskie.

Opieką socjalną zajmuje się Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, prowadzący m.in. Dom Spokojnej Starości przy ul. Grabskiego, Dom Dziennej Opieki przy ul. Korfantego, Dom Małego Dziecka przy ul. Kubusia Puchatka, Klub Seniora przy ul. Moniuszki, czy Noclegownię wraz z Punktem matki z dzieckiem przy ul. Przemysłowej 5.

Nad bezpieczeństwem mieszkańców czuwają: Państwowa Straż Pożarna z dwiema jednostkami ratowniczo-gaśniczymi (na Starym Mieście i os. Piekary) i Policja z Komendą Miejską przy ul. Asnyka i Sekcją Prewencji przy al. Rzeczypospolitej oraz Samodzielnym Pododdziałem Prewencji KWP na ul. Jaworzyńskiej. Porządku strzeże straż miejska (z siedzibą przy al. Rzeczypospolitej), która ponadto jest operatorem miejskiego monitoringu.

Transport i komunikacja

W Legnicy zarejestrowanych jest ok. 50 tys. pojazdów (46 519 na dzień 31.12.2006).

Mosty
  • Na rzece Kaczawie znajduje się 6 mostów w tym jeden most neobarokowy, znajdują się także dwie kładki i dwa mosty kolejowe, obecnie buduje się nową drogę wraz z mostem na Kaczawie.
  • Na rzece Czarna Woda znajdują się trzy mosty, dwa mosty znajdują się na obwodnicy miasta – droga ekspresowa S3, w dzielnicy Piątnica i Czarna Woda znajdują się dwa mosty kolejowe.
  • Na rzece Wierzbiak znajdują się cztery mosty oraz jeden kolejowy.

U granicy miasta przebiega autostrada A4, na której znajdują się 4 mosty, w mieście znajduje się ok. 50 innych mostów i wiaduktów.

Ruch wewnątrzmiejski

Główne ulice miejskie to:

  • pierścień dokoła staromiejskiego centrum tworzony przez ulice: Libana, plac Wilsona, Witelona, plac Słowiański, Skarbka, Muzealną, plac Wolności, Dziennikarską, Piastowską i Pocztową – tzw. mała obwodnica,
  • oś wschód-zachód tworzona przez: aleję Marszałka Józefa Piłsudskiego, ul. II Armii Wojska Polskiego i fragment ul. Wrocławskiej,
  • oś północ-południe tworzona przez: ul. Moniuszki, al. Rzeczypospolitej, ul. Zamiejską, ul. Nowodworską
  • inne główne ulica miasta: Złotoryjska, Jaworzyńska, Gniewomierska, Zachodnia, Czarnieckiego, Kartuska, Chojnowska, Poznańska, Koskowicka, Sikorskiego, Piłsudskiego, Sudecka, Iwaszkiewicza, Głogowska, Bydgoska, Myrka, Szczytnicka, Pątnowska, Asnyka, Marynarska, Wielkiej Niedźwiedzicy, Senatorska oraz zachodnia obwodnica miasta.

Komunikację zbiorową na terenie miasta obsługuje jeden przewoźnik – Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. na 23 liniach miejskich, w tym 1 okólnej, 1 specjalnej, 2 nocnych oraz 3 zamiejskich. W latach 1943-1957 istniała w Legnicy komunikacja trolejbusowa. W latach 1898-1968 miasto posiadało komunikację tramwajową.

Ruch międzymiastowy i tranzyt

Przez Legnicę biegną drogi krajowe i europejskie:

  • droga krajowa nr 94 – ulicami: Wrocławską, Czarnieckiego, Pocztową, placem 1 Maja, placem Piastowskim, Piastowską, placem Franciszkańskim, Chojnowską;
  • droga krajowa nr 3 (E65) – ulicami: Jaworzyńską, Zachodnią i obwodnicą miasta, przez którą jest planowane poprowadzenie drogi ekspresowej S3 stanowiącej fragment trasy europejskiej E65;
  • autostrada A4 (E40) – biegnąca na południu miasta;
  • droga wojewódzka nr 364 – zaczynająca się w Legnicy, biegnąca ulicami: Dziennikarską, placem Wolności, Złotoryjską.

W Legnicy znajdują się także szosy stanowiące przedłużenie miejskich ulic: Koskowickiej, Poznańskiej, Złotoryjskiej, Pątnowskiej, Działkowej i Nowodworskiej. W mieście znajdują się trzy ronda: rondo Unii Europejskiej, rondo Niepodległości i rondo Bitwy Legnickiej.

W 2009 roku rozpoczęto budowę obwodnicy południowo-wschodniej miasta oraz planowana jest budowa nowego most wraz z kolejnym etapem zbiorczej drogi południowej. Obwodnicą zachodnią poprowadzono ruch drogi S3 E65 oraz docelowo obwodnicą zachodnią i południowo-wschodnią poprowadzona zostanie droga nr 94.

Połączenia autobusowe z pobliskimi miejscowościami zapewniają: MPK Legnica na liniach do Prochowic, Pątnowa i Grzybian (linie: 7, 10 i 21) oraz legnickie Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej „Trans-Pol”. Ponadto podobnie jak w innych miejscach kraju, z roku na rok coraz większy udział w obsłudze komunikacji lokalnej przypada także małym przewoźnikom międzymiastowym.

W okresie wakacyjnym PKS uruchamia dalekobieżne kursy łączące Legnicę z Darłówkiem i Koszalinem, Świnoujściem, Wisłą i Sienną. Poza nimi, łączność autokarową z krajem zapewniają przelotowo zatrzymujące się na legnickim dworcu autobusy krajowych przedsiębiorstw PKS.

Autokarowe połączenia międzynarodowe przebiegające przez Legnicę łączą miasto między innymi z Wielką Brytanią, Niemcami, Francją, Belgią, Holandią, Włochami.

Kolej

W Legnicy znajduje się jeden, główny pasażerski dworzec kolejowy PKP (Legnica), wchodzący w skład węzła kolejowego o znaczeniu państwowym (linia kolejowa E 30 III europejskiego korytarza transportowego). Obok dworca istnieje, obecnie nieczynny dworzec Legnica Północna, na którym kiedyś zatrzymywały się pociągi ze Ścinawy i Rawicza. Istnieją również dwa przystanki kolejowe na linii do Kamieńca Ząbkowickiego. Większość pociągów towarowych kursujących trasą kolejową E 30 omija miasto obwodnicą kolejową, nie przejeżdżając przez dworzec główny. Ruch pasażerski odbywa się do Wrocławia, Zgorzelca, Międzylesia, Głogowa, Żar, Görlitz, Kamieńca Ząbkowickiego, Rudnej Gwizdanów, Drezna, Lubania Śląskiego, Tuplic, Jeleniej Góry, Warszawy, Berlina, Hamburga, Krakowa, Bolesławca, Węglińca, Przemyśla, Leszna. Nieczynna dla ruchu pasażerskiego jest linia kolejowa przez Złotoryję do Marciszowa wraz z istniejącym niegdyś odgałęzieniem przez Lwówek Śląski i Gryfów Śląski do Świeradowa. Także od września 2010 roku na linii do Lubina Górniczego i dalej do Rudnej Gwizdanów został całkowicie zawieszony ruch pasażerski. Kursują tamtędy jedynie pociągi towarowe.

Lotnictwo

Najbliżej położonym czynnym lotniskiem pasażerskim jest Port lotniczy Wrocław-Strachowice. W południowo-wschodniej części Legnicy znajduje się nieczynne dla ruchu pasażerskiego poradzieckie lotnisko posiadające pas o długości 1600 m i szerokości 40 m. Lotnisko wykorzystywane jest jedynie na cele sportowe i rekreacyjne.

W 2011 przy ul. Iwaszkiewicza otworzono oficjalnie sanitarne lądowisko.

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

  • Wuppertal, Niemcy
  • Drohobycz, Ukraina
  • Blansko, Czechy
  • Roanne, Francja
  • Orenburg, Rosja
Uwagi
  1. ↑ Pierwszy pisemny zapis w którym Legnica jest wymieniona jako posiadająca prawa miejskie.
  2. ↑ Od roku 1990.
  3. ↑ Od roku 1998.
  4. ↑ Likwidacja lokalnych mutacji.
  5. ↑ Data oddania sali sportowej przy SP 10.
  6. ↑ Data zakończenia przebudowy hali sportowej przy VI LO.
  7. ↑ Na podstawie map zasięgu poszczególnych operatorów: Polkomtel, PTC, Orange, Play.
Bibliografia
  • Witold Łaszewski, Legnica, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2004, ISBN 83-7384-106-7.
Linki zewnętrzne
  • Strona internetowa Urzędu Miasta Legnica
  • Zwiedź zamek w Legnicy
  • Legnica dawniej
  • Heimatskunde des Stadt- und des Landkreises Liegnitz, B. Clemenz, Glogau 1905.
  • Liegnitz: 700 Jahre wine Stadt deutschen Rechts, Breslau 1943.
  • Chronik der Stadt Liegnitz Theodor Schönborn, Liegnitz 1940.
~wikipedia
Serdecznie polecamy:
KondolencjeWłaściwe kondolencje wypowiedziane tylko z wyczuciem, zobacz jak je wypowiedzieć.
Fitness LegionowoZadbaj o swoje zdrowie, Fitness Legionowo pomoże Ci odzyskać sylwetkę, zdrowy wygląd i witalność na co dzień. Mamy najlepszych ternerów!